Wypadanie włosów i łysienie – przyczyny, diagnostyka i leczenie

Wypadanie włosów może oznaczać kilka zupełnie różnych problemów. U jednej osoby włosy stopniowo stają się cieńsze w typowym dla łysienia androgenowego układzie. U innej dochodzi do nagłego, rozlanego wypadania kilka miesięcy po chorobie, porodzie, operacji lub dużej redukcji masy ciała. Jeszcze inny pacjent zauważa pojedyncze, wyraźnie odgraniczone ogniska całkowitego wyłysienia.

Dlatego samo stwierdzenie „wypadają mi włosy” nie określa rozpoznania. Znaczenie mają tempo utraty włosów, rozmieszczenie zmian, stan skóry głowy, obecność włosów miniaturowych lub połamanych, objawy zapalne, choroby współistniejące, stosowane leki oraz wydarzenia z kilku poprzednich miesięcy.

Wczesna diagnostyka ma szczególne znaczenie przy łysieniach bliznowaciejących, ponieważ w ich przebiegu dochodzi do trwałego uszkodzenia mieszków włosowych. W innych postaciach, np. w ostrym łysieniu telogenowym, włosy mogą natomiast stopniowo odrastać po ustąpieniu czynnika wyzwalającego.

Sprawdź konsultacje dermatologiczne we Wrocławiu.

Wypadanie może oznaczać nadmierne przechodzenie włosów do fazy spoczynku i ich utratę, podczas gdy łysienie może wynikać także ze stopniowej miniaturyzacji lub trwałego uszkodzenia mieszków.

Przykładem nasilonego wypadania jest:

• łysienie telogenowe.

Przykładem stopniowego przerzedzenia jest:

• łysienie androgenowe.

Możliwe jest również zniszczenie mieszków w:

• łysieniach bliznowaciejących.

Dlatego dwie osoby zgłaszające „wypadanie włosów” mogą wymagać zupełnie innej diagnostyki i leczenia.

To najczęstsza postać dziedzicznego łysienia u kobiet i mężczyzn.

Dochodzi do stopniowej:

• miniaturyzacji mieszków włosowych
• skracania fazy wzrostu włosa
• produkowania coraz cieńszych włosów.

Predyspozycja jest:

• genetyczna
• zależna między innymi od działania androgenów na wrażliwe mieszki.

Proces rozwija się zwykle:

• powoli
• przez lata.

Najczęściej dochodzi do stopniowego przerzedzenia włosów w centralnej części skóry głowy.

Pacjentka może zauważyć:

• poszerzenie przedziałka
• coraz bardziej widoczną skórę głowy
• zmniejszenie objętości kucyka.

Linia czołowa często pozostaje:

• względnie zachowana.

AAD wskazuje właśnie poszerzający się przedziałek i rozlane przerzedzenie jako częste pierwsze cechy dziedzicznego łysienia u kobiet.

Gdy oprócz łysienia występują objawy sugerujące hiperandrogenizm.

Należą do nich:

• nieregularne miesiączki
• nadmierne owłosienie twarzy lub ciała
• nasilony trądzik
• zaburzenia owulacji.

W takiej sytuacji można rozważać między innymi:

• PCOS
• inne zaburzenia hormonalne.

Samo poszerzenie przedziałka bez innych cech nie oznacza automatycznie:

• konieczności wykonania pełnego panelu hormonalnego.

To nadmierne, rozlane wypadanie włosów spowodowane przejściem dużej liczby mieszków do fazy spoczynku.

Typowo pacjent obserwuje:

• dużo włosów podczas mycia
• włosy na poduszce
• włosy na ubraniu
• zmniejszenie objętości fryzury.

Nie tworzą się zwykle pojedyncze:

• całkowicie łyse ogniska.

AAD określa ten stan jako excessive hair shedding.

Cykl włosa powoduje opóźnienie pomiędzy czynnikiem wyzwalającym a zauważalnym wypadaniem.

Po silnym bodźcu część włosów przedwcześnie przechodzi do:

• fazy telogenu.

Dopiero później są one:

• uwalniane z mieszków.

Dlatego pacjent może zgłosić się z wypadaniem w marcu, mimo że rzeczywistym wyzwalaczem była:

• ciężka infekcja w grudniu.

Wywiad powinien więc obejmować kilka wcześniejszych miesięcy.

Po usunięciu czynnika wyzwalającego nasilone wypadanie najczęściej stopniowo ustępuje.

AAD wskazuje, że w typowych sytuacjach włosy mogą odzyskiwać normalną pełność w okresie około:

• 6–9 miesięcy.

Nie oznacza to jednak, że każdy przypadek powinien trwać dokładnie tyle samo.

Jeżeli problem utrzymuje się długo, trzeba szukać:

• trwającego czynnika wyzwalającego
• innej współistniejącej przyczyny.

Tak.

Duża redukcja masy w krótkim czasie może być dla organizmu:

• silnym bodźcem metabolicznym.

Dodatkowo restrykcyjne diety mogą powodować niedobory:

• białka
• żelaza
• innych składników odżywczych.

AAD wymienia dużą utratę masy jako jeden z typowych wyzwalaczy nadmiernego telogenowego wypadania.

To autoimmunologiczna choroba mieszków włosowych powodująca najczęściej nagłe, dobrze odgraniczone ogniska utraty włosów.

Może dotyczyć:

• skóry głowy
• brody
• brwi
• rzęs
• innych obszarów ciała.

Włosy mogą wypaść na jednym obszarze albo w wielu miejscach.

Aktualne wytyczne BAD 2025 określają alopecia areata jako przewlekłą chorobę mogącą występować zarówno u dzieci, jak i dorosłych.

To utrata wszystkich włosów na skórze głowy.

Jeszcze bardziej rozległą postacią jest:

• alopecia universalis

czyli utrata włosów również z innych okolic ciała.

Aktualne living guideline BAD obejmuje zarówno łagodne ogniskowe postacie, jak i te bardziej rozległe.

Tak, szczególnie przy niewielkiej liczbie ognisk.

AAD wskazuje, że w łagodnej postaci możliwy jest:

• samoistny odrost.

Nie można jednak zagwarantować:

• kiedy włosy odrosną
• czy choroba nie nawróci.

Przebieg jest bardzo indywidualny.

Nie oznacza to automatycznej konieczności bardzo szerokiego panelu badań u każdego pacjenta.

Alopecia areata może współistnieć z innymi:

• chorobami autoimmunologicznymi.

Zakres badań powinien zależeć od:

• objawów
• wywiadu
• czynników ryzyka.

Jeżeli występują objawy zaburzeń tarczycy, wtedy ocena TSH jest:

• uzasadniona.

Może być związany z rozlanym wypadaniem, szczególnie gdy występuje niedokrwistość lub rzeczywisty niedobór żelaza.

W odpowiednich sytuacjach można oznaczyć:

• morfologię
• ferrytynę
• inne parametry gospodarki żelazowej.

Nie należy jednak stosować suplementów żelaza „na włosy” bez potwierdzenia niedoboru.

AAD podkreśla, że suplementy takie jak żelazo powinny być stosowane wtedy, gdy badania rzeczywiście wykazują deficyt.

Nie zawsze.

Badanie ma większy sens między innymi przy:

• rozlanym wypadaniu
• obfitych miesiączkach
• diecie z małą ilością żelaza
• niedokrwistości
• objawach niedoboru.

Przy klasycznym męskim łysieniu androgenowym bez innych objawów szeroka diagnostyka laboratoryjna może nie być potrzebna.

Tak.

AAD zwraca uwagę, że nadmierna ilość niektórych składników może być:

• szkodliwa
• nawet nasilać utratę włosów.

Dlatego nie powinno się jednocześnie stosować kilku preparatów:

• „hair skin nails”
• multiwitamin
• dodatkowego selenu
• cynku

bez sprawdzenia łącznej podaży.

Nie rutynowo.

Ma uzasadnienie przede wszystkim przy:

• celiakii
• innym potwierdzonym wskazaniu.

Przy celiakii niedobory żywieniowe mogą pośrednio wpływać na włosy, ale nie oznacza to, że każda osoba z łysieniem powinna:

• odstawić gluten.

Może.

Zmiana hormonów może wpływać na:

• cykl włosa
• łysienie androgenowe.

Nasilone wypadanie może wystąpić również kilka miesięcy po:

• odstawieniu antykoncepcji.

AAD wymienia odstawienie tabletek antykoncepcyjnych jako jeden z możliwych wyzwalaczy telogenowego wypadania.

To grupa chorób, w których stan zapalny trwale niszczy mieszek włosowy i zastępuje go blizną.

Wtedy utrata włosa może być:

• nieodwracalna.

Niepokojące mogą być:

• ból skóry głowy
• pieczenie
• zaczerwienienie
• łuszczenie wokół mieszków.

Może dochodzić również do:

• utraty widocznych ujść mieszków.

Wczesne leczenie ma ogromne znaczenie, ponieważ celem jest zatrzymanie:

• dalszego bliznowacenia.

Nie.

Trzeba odróżnić je między innymi od:

• frontal fibrosing alopecia
• łysienia trakcyjnego.

W FFA może wystąpić:

• stopniowe cofanie przedniej i bocznej linii włosów
• utrata brwi.

Ponieważ jest to łysienie bliznowaciejące, znaczenie ma:

• wczesne rozpoznanie.

Tak.

Może wystąpić:

• łuszczenie
• połamane włosy
• ogniska utraty włosów.

Jest to zakażenie wymagające:

• leczenia przeciwgrzybiczego.

AAD podkreśla, że nieleczona grzybica skóry głowy może prowadzić do utraty włosów.

To badanie skóry głowy i włosów przy użyciu dermatoskopu.

Pozwala zobaczyć szczegóły niewidoczne gołym okiem, między innymi:

• średnicę włosów
• miniaturyzację
• włosy połamane
• cechy zapalne
• ujścia mieszków.

Może znacząco pomóc w różnicowaniu:

• androgenowego
• plackowatego
• bliznowaciejącego łysienia.

Nie jest jednak samodzielnym „testem laboratoryjnym”.

Nie ma jednego obowiązkowego pakietu dla wszystkich.

Bardzo szerokie badanie:

• witamin
• hormonów
• minerałów

bez konkretnego wskazania może prowadzić do:

• przypadkowych wyników
• niepotrzebnej suplementacji.

Diagnostyka powinna odpowiadać na pytanie:

jaki typ utraty włosów podejrzewamy i jakie przyczyny są realne u tego pacjenta?

Celem jest spowolnienie miniaturyzacji mieszków i utrzymanie istniejących włosów, a u części osób również częściowy odrost.

Dostępne są:

• terapie miejscowe
• leczenie doustne u odpowiednio wybranych pacjentów
• inne metody.

Im wcześniej leczenie rozpocznie się podczas aktywnego procesu, tym większa szansa na:

• utrzymanie włosów.

AAD podkreśla znaczenie wczesnego leczenia dziedzicznego łysienia.

Nie można tego zagwarantować.

Im dłużej mieszek pozostaje:

• zminiaturyzowany
• nieaktywny

tym trudniej uzyskać pełny odrost.

Celem leczenia jest często przede wszystkim:

• zatrzymanie dalszej progresji
• zagęszczenie istniejących włosów.

AAD podkreśla, że żadna terapia utraty włosów nie działa jednakowo u wszystkich.

Nie wpływa to na proces zachodzący w mieszku.

Krótsza fryzura może sprawić, że:

• wypadające włosy są mniej widoczne
• pielęgnacja jest łatwiejsza.

Nie powoduje jednak:

• zatrzymania wypadania
• szybszego działania mieszka.

Nie zawsze.

W małych, pojedynczych ogniskach możliwy jest:

• spontaniczny odrost.

Decyzja zależy również od:

• wieku
• lokalizacji
• czasu choroby
• preferencji pacjenta.

Znaczenie ma także wpływ problemu na:

• zdrowie psychiczne
• funkcjonowanie.

Może przynosić poprawę u części osób, szczególnie z łysieniem androgenowym, ale nie jest rozwiązaniem dla każdego rodzaju utraty włosów.

AAD wymienia PRP jako jedną z możliwych procedur stosowanych w leczeniu części postaci utraty włosów.

Nie powinno ono zastępować diagnostyki.

Jeżeli przyczyną jest np.:

• łysienie bliznowaciejące
• niedobór
• aktywna choroba tarczycy

sama procedura nie rozwiązuje podstawowego problemu.

Nie należy oczekiwać, że kosmetyk odwróci genetyczną miniaturyzację mieszków.

Może poprawić:

• wygląd włosa
• komfort skóry głowy.

Nie zastępuje jednak leczenia o potwierdzonym działaniu na:

• mieszek włosowy.

Podobnie dobry szampon nie może samodzielnie odwrócić zaawansowanego łysienia androgenowego.

Zależy od stanu włosa i skóry głowy.

Farbowanie może:

• zwiększać łamliwość łodygi
• podrażniać skórę.

Nie powoduje typowego androgenowego czy plackowatego łysienia.

Przy silnym zapaleniu skóry głowy lepiej najpierw:

• opanować chorobę.

Szczególnie gdy:

• włosy wypadają bardzo szybko
• powstają ogniska całkowitego wyłysienia
• cofa się linia włosów wraz z utratą brwi.

Niepokojące są również:

• ból skóry głowy
• pieczenie
• silny świąd
• zaczerwienienie wokół mieszków.

Mogą wskazywać na:

• aktywny proces zapalny
• łysienie bliznowaciejące.

W takim przypadku zwlekanie może prowadzić do trwałej utraty kolejnych mieszków.

Warto określić:

• kiedy rozpoczęło się wypadanie
• czy było nagłe czy stopniowe
• czy włosy wypadają z całej głowy czy w określonych miejscach.

Dobrze przypomnieć sobie wydarzenia z poprzednich:

• 3–6 miesięcy.

Szczególnie:

• ciężkie infekcje
• gorączkę
• operacje
• poród
• dużą redukcję masy
• silny stres.

Należy przygotować listę:

• leków
• suplementów
• rozpoczętych ostatnio terapii.

Warto powiedzieć o:

• chorobach tarczycy
• obfitych miesiączkach
• restrykcyjnej diecie
• chorobach autoimmunologicznych.

U kobiet istotne są również:

• regularność miesiączek
• trądzik
• nadmierne owłosienie.

Pomocne mogą być zdjęcia przedziałka i linii włosów wykonane:

• kilka miesięcy wcześniej.

Dermatolog Wrocław

Konsultacje dermatologiczne i ocena zmian skórnych.

Łojotokowe zapalenie skóry

Objawy, diagnostyka i dalsze postępowanie.

Niedoczynność tarczycy

Objawy, diagnostyka i dalsze postępowanie.