Zaburzenie paniczne i napady paniki – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie

Napad paniki jest nagłym epizodem bardzo intensywnego lęku lub dyskomfortu. Może rozpocząć się niespodziewanie, również wtedy, gdy nie występuje oczywiste zagrożenie. Towarzyszą mu często bardzo silne objawy fizyczne – przyspieszone bicie serca, duszność, drżenie, zawroty głowy, ból lub ucisk w klatce piersiowej, nudności czy mrowienie.

Objawy mogą być tak intensywne, że osoba podczas pierwszego napadu obawia się zawału serca, uduszenia, utraty przytomności albo śmierci. Sam napad paniki nie jest jednak tym samym co zaburzenie paniczne.

Zaburzenie paniczne rozpoznaje się, gdy występują nawracające, nieoczekiwane napady paniki, a następnie utrzymuje się lęk przed kolejnym napadem, obawa przed jego konsekwencjami lub dochodzi do istotnej zmiany zachowania, np. unikania miejsc czy aktywności.

OMEGA Medical Clinics we Wrocławiu prowadzi planowe konsultacje psychiatryczne dla dorosłych od 18. roku życia. Opis metod diagnostyki i leczenia ma charakter edukacyjny i nie oznacza, że każda z nich jest wykonywana w placówce.

Sprawdź konsultacje psychiatryczne dla dorosłych we Wrocławiu.

Nie.

Pojedynczy napad paniki może wystąpić:

• w okresie silnego stresu
• w innym zaburzeniu lękowym
• przy depresji
• w związku z substancją lub chorobą somatyczną.

Sam w sobie nie oznacza jeszcze zaburzenia panicznego.

Zaburzenie paniczne obejmuje nawracające, nieoczekiwane napady oraz utrzymującą się obawę o:

• kolejny napad
• jego skutki

lub wyraźne zmiany zachowania związane z próbą jego uniknięcia.

Bardzo szybko.

Objawy zazwyczaj narastają w ciągu kilku minut.

Często największe nasilenie pojawia się bardzo wcześnie podczas napadu.

NHS podaje, że większość napadów trwa około 5–20 minut

choć niektóre mogą utrzymywać się dłużej.

Po ustąpieniu najsilniejszych objawów przez pewien czas może pozostać:

• zmęczenie
• napięcie
• niepokój.

Tak.

To jeden z charakterystycznych elementów napadu.

Pacjent może być przekonany, że:

• ma zawał
• zaraz przestanie oddychać
• straci przytomność
• umrze.

Odczucie jest realne i bardzo silne, nawet jeśli późniejsza diagnostyka nie wykazuje ostrego zagrożenia somatycznego.

To oddychanie szybciej lub głębiej, niż aktualnie potrzebuje organizm.

Może obniżyć poziom dwutlenku węgla we krwi i powodować:

• zawroty głowy
• mrowienie ust i palców
• uczucie nierealności
• dodatkowe napięcie.

Pacjent może wtedy uznać, że objawy oznaczają poważną chorobę

co jeszcze bardziej zwiększa lęk.

Powstaje błędne koło:

lęk → szybki oddech → objawy fizyczne → interpretacja katastroficzna → jeszcze większy lęk.

To poczucie, że otoczenie stało się dziwne, nierealne albo odległe.

Podczas napadu pacjent może mieć wrażenie:

• „jakbym był we śnie”
• „wszystko wyglądało nierealnie”.

Może występować również depersonalizacja

czyli poczucie odłączenia od własnego ciała lub siebie.

Objawy te mogą być bardzo niepokojące, ale mogą występować podczas silnego lęku.

Tak.

Niektóre osoby budzą się nagle z:

• silnym lękiem
• kołataniem serca
• poceniem
• dusznością.

NIMH potwierdza, że napady paniki mogą występować również podczas snu.

Przy nocnych napadach trzeba czasami różnicować je między innymi z:

• zaburzeniami oddychania podczas snu
• refluksem
• zaburzeniami rytmu serca.

Przykładowo pacjent zauważa szybsze bicie serca.

Następnie interpretuje to jako „mam zawał”.

Lęk zwiększa wydzielanie hormonów stresu.

Serce zaczyna bić jeszcze szybciej.

Pacjent otrzymuje więc pozorne potwierdzenie „jest coraz gorzej”.

W CBT jednym z ważnych elementów jest właśnie nauka rozpoznawania i zmiany takich katastroficznych interpretacji.

Może wpływać na ich występowanie i przebieg.

Alkohol może początkowo zmniejszać napięcie, ale później:

• pogarszać sen
• zwiększać pobudzenie
• powodować objawy odstawienne.

Samodzielne używanie alkoholu do „gaszenia paniki” może prowadzić do:

• narastania problemu
• uzależnienia.

Tak.

Nadczynność tarczycy może powodować:

• kołatanie serca
• drżenie
• potliwość
• pobudzenie
• niepokój.

Dlatego w odpowiedniej sytuacji lekarz może rozważyć badania tarczycy.

Nie ma jednak potrzeby wykonywania identycznego zestawu badań u każdej osoby z wcześniej typowo rozpoznanym zaburzeniem panicznym.

Nie, jeżeli zaburzenie zostało wcześniej rozpoznane, objawy są typowe i nie pojawiły się nowe sygnały alarmowe.

NICE wskazuje, że osoba zgłaszająca się na oddział ratunkowy z napadem paniki powinna mieć wykonane jedynie niezbędne badania służące wykluczeniu ostrego problemu somatycznego.

Typowy napad sam w sobie zwykle nie wymaga hospitalizacji.

Sytuacja zmienia się, jeśli objawy są:

• pierwszorazowe
• nietypowe
• sugerują rzeczywiste zagrożenie fizyczne.

Nie.

Pojedynczy napad może zdarzyć się także osobie, która nigdy później nie będzie miała kolejnego.

NIMH jednoznacznie podkreśla, że nie każda osoba doświadczająca napadu paniki rozwija zaburzenie paniczne.

Rozpoznanie wymaga oceny:

• nawrotowości
• nieoczekiwanego charakteru
• zachowania pomiędzy napadami.

Ponieważ stają się nadmiernie wyczulone na normalne sygnały z organizmu.

Mogą wielokrotnie:

• mierzyć tętno
• ciśnienie
• saturację.

Chwilowe sprawdzenie daje ulgę.

Następnie pojawia się kolejna wątpliwość.

Takie zachowanie może utrzymywać mechanizm lęku przed objawami.

To silny lęk przed sytuacjami, w których ucieczka lub uzyskanie pomocy może wydawać się trudne.

Osoba może zacząć unikać:

• komunikacji miejskiej
• galerii handlowych
• kolejek
• dużych otwartych przestrzeni.

Może też bać się wychodzenia sama z domu.

Agorafobia może współistnieć z zaburzeniem panicznym, ale jest odrębnym rozpoznaniem.

Krótkoterminowo zmniejsza lęk, ale może podtrzymywać problem.

Pacjent nie ma możliwości przekonać się, że:

• sytuacja jest możliwa do przetrwania
• objawy mogą opaść bez ucieczki.

Dlatego w terapii ważnym elementem jest stopniowe:

• ograniczanie zachowań unikowych
• odzyskiwanie normalnego funkcjonowania.

Napad paniki opisuje sam epizod objawów, a nie jego przyczynę.

Napad może wystąpić niespodziewanie

albo w związku z:

• konkretną fobią
• sytuacją społeczną
• traumatycznym wspomnieniem.

Dlatego występowanie napadów nie zawsze oznacza zaburzenie paniczne.

Podstawowymi metodami są psychoterapia, farmakoterapia oraz w łagodniejszych przypadkach odpowiednio przygotowane interwencje samopomocowe.

NICE potwierdza skuteczność:

• terapii psychologicznej
• leków
• ustrukturyzowanych programów samopomocowych.

Dobór powinien zależeć od:

• nasilenia
• czasu trwania
• preferencji pacjenta
• wcześniejszego leczenia.

To kontrolowane wywoływanie określonych, bezpiecznych odczuć podobnych do tych występujących podczas paniki.

Celem jest nauczenie się, że np.:

• szybsze bicie serca
• zawroty głowy
• uczucie ciepła

nie muszą oznaczać katastrofy.

Ćwiczenia dobiera się indywidualnie i powinny być wykonywane w ramach odpowiednio prowadzonej terapii.

Nie należy samodzielnie prowokować objawów, jeśli istnieją przeciwwskazania somatyczne.

Tak.

Leki przeciwdepresyjne mają potwierdzone działanie również w zaburzeniu panicznym.

Nie oznacza to, że pacjent musi mieć równocześnie depresję.

NICE wskazuje określone grupy leków przeciwdepresyjnych jako farmakologiczne opcje długoterminowego leczenia zaburzenia panicznego.

Nie są zalecane jako standardowe długoterminowe leczenie zaburzenia panicznego.

NICE wskazuje, że wiążą się z gorszymi wynikami długoterminowymi

i nie powinny być stosowane jako podstawowa terapia zaburzenia panicznego.

Ryzyko obejmuje między innymi:

• tolerancję
• zależność
• problemy przy odstawianiu.

Dobór leczenia doraźnego w indywidualnej sytuacji należy do lekarza.

Mogą pomagać ograniczyć hiperwentylację i odzyskać kontrolę nad oddechem, ale nie powinny stać się kolejnym rytuałem koniecznym do „uratowania się”.

Pomocne jest:

• spokojniejsze
• wolniejsze oddychanie.

Należy unikać bardzo szybkiego, głębokiego nabierania powietrza, które może zwiększać hiperwentylację.

Ważnym celem leczenia jest również nauczenie się, że same objawy paniki mogą opaść bez katastrofy.

Jeżeli dana osoba ma wcześniej rozpoznane napady i objawy są typowe, pomocne może być:

• przypomnienie sobie, że napad minie
• pozostanie w bezpiecznym miejscu.

Można spróbować:

• zwolnić oddech
• skierować uwagę na otoczenie.

Nie warto intensywnie:

• sprawdzać pulsu co kilkanaście sekund
• szukać kolejnych objawów w internecie.

Jeżeli objawy różnią się od wcześniejszych, należy brać pod uwagę inną przyczynę.

Może wspierać ogólne zdrowie psychiczne i zmniejszać napięcie.

Co ważne, aktywność powoduje również naturalne:

• przyspieszenie tętna
• szybszy oddech.

U osoby bojącej się takich odczuć stopniowe odzyskanie zaufania do własnego ciała może mieć dodatkowe znaczenie terapeutyczne.

Program powinien być dostosowany do stanu zdrowia.

Przebieg jest różny.

U części osób objawy mogą się zmniejszać.

U innych bez leczenia utrwala się:

• lęk przed lękiem
• unikanie
• agorafobia.

Dlatego szczególnie gdy napady wpływają na:

• pracę
• przemieszczanie się
• relacje

warto rozpocząć odpowiednie leczenie.

Ważne są informacje o:

• chorobach serca
• tarczycy
• układu oddechowego.

Warto przygotować listę:

• leków
• suplementów
• kofeiny
• alkoholu
• innych substancji.

Jeżeli z powodu napadów wykonano już:

• EKG
• badania laboratoryjne
• inne badania

warto zabrać dostępne wyniki.

Psychiatra Wrocław — dorośli 18+

Planowe konsultacje psychiatryczne dla dorosłych.

Zaburzenie lękowe uogólnione

Objawy, diagnostyka i dalsze postępowanie.

Bezsenność

Objawy, diagnostyka i dalsze postępowanie.