Ginekologia • Wrocław
Dodatni wynik testu HPV wysokiego ryzyka nie oznacza raka szyjki macicy. Nieprawidłowy wynik cytologii również nie jest rozpoznaniem nowotworu. Oba badania służą do oceny ryzyka i wskazują, czy potrzebna jest kontrola albo dalsza diagnostyka.
Postępowanie zależy od połączenia wyniku HPV i cytologii, wieku, wcześniejszych wyników, przebytych zabiegów oraz indywidualnych czynników ryzyka. Czasem wystarcza powtórzenie badań, a w innych sytuacjach wskazana jest kolposkopia lub pobranie wycinka.
HPV, czyli wirus brodawczaka ludzkiego, przenosi się przez kontakt skóry i błon śluzowych. Zakażenia są bardzo częste i zwykle przebiegają bez objawów. W wielu przypadkach układ odpornościowy ogranicza zakażenie samoistnie.
Typy niskiego ryzyka mogą powodować kłykciny, natomiast utrzymujące się zakażenie typem wysokiego ryzyka może prowadzić do zmian przedrakowych szyjki macicy.
Test HPV HR wykrywa obecność wirusa wysokiego ryzyka, natomiast cytologia ocenia wygląd komórek szyjki macicy. Wyniki uzupełniają się, ale nie są tym samym badaniem.
Od 1 sierpnia 2026 roku w programie profilaktyki raka szyjki macicy test HPV HR jest badaniem pierwszego wyboru u kobiet w wieku 25–64 lat, a cytologia na podłożu płynnym może służyć jako badanie uzupełniające.
Zakażenie HPV wysokiego ryzyka i wczesne zmiany szyjki macicy najczęściej nie dają objawów. Dlatego badania przesiewowe wykonuje się także u osób, które czują się zdrowe.
Typy niskiego ryzyka mogą powodować brodawki płciowe, jednak brak zmian widocznych nie wyklucza zakażenia HPV wysokiego ryzyka.
Krwawienie po współżyciu, nietypowa wydzielina, ból miednicy lub krwawienia między miesiączkami wymagają konsultacji niezależnie od terminu badania przesiewowego.
HPV przenosi się podczas kontaktów intymnych. Dodatni wynik nie pozwala ustalić momentu zakażenia ani osoby, od której pochodzi. Nie jest także dowodem niewierności.
Najważniejsze znaczenie ma utrzymywanie się zakażenia HPV wysokiego ryzyka. Ryzyko zmian zwiększają między innymi palenie tytoniu, obniżona odporność, zakażenie HIV, wcześniejsze zmiany przedrakowe oraz nieregularne wykonywanie badań przesiewowych.
Wynik cytologii opisuje się w systemie Bethesda. Określenia ASC-US i LSIL najczęściej oznaczają nieznaczne nieprawidłowości, natomiast ASC-H, HSIL lub AGC wymagają dokładniejszej oceny.
Cytologia ocenia komórki pobrane z powierzchni szyjki macicy. Rozpoznania CIN1, CIN2 lub CIN3 dotyczą wyniku histopatologicznego po pobraniu wycinka i nie powinny być używane zamiennie z opisem cytologii.
Konsultacja jest potrzebna po otrzymaniu dodatniego wyniku HPV HR albo nieprawidłowej cytologii, aby ustalić termin kontroli lub dalszych badań. Nie każdy wynik wymaga natychmiastowego leczenia, ale nie powinien zostać bez zaplanowanego postępowania.
Szczególnej oceny wymagają wyniki HSIL, ASC-H, AGC, obecność HPV 16 lub 18, wcześniejsze nieprawidłowe wyniki, przebyte leczenie szyjki macicy, ciąża oraz obniżona odporność.
Lekarz ocenia pełny opis wyniku, genotyp HPV, wcześniejsze badania, wiek, ciążę, odporność i dotychczasowe leczenie. Na tej podstawie może zalecić powtórzenie testu HPV lub cytologii, kolposkopię, pobranie wycinka albo dodatkową ocenę kanału szyjki macicy.
Zakres diagnostyki dobiera się indywidualnie. Sam dodatni wynik HPV nie jest wskazaniem do wykonywania wszystkich dostępnych badań.
Kolposkopia polega na oglądaniu szyjki macicy w powiększeniu. Nie jest operacją i zwykle odbywa się podczas wizyty ambulatoryjnej.
Jeśli lekarz zauważy obszar wymagający oceny, może pobrać niewielki wycinek. Dopiero badanie histopatologiczne pozwala określić rodzaj i stopień zmiany oraz zaplanować dalsze postępowanie.
Nie ma leku, który bezpośrednio usuwa HPV z organizmu. Leczenie dotyczy zmian wywołanych przez wirusa, a nie samego dodatniego testu.
Zmiany małego stopnia często obserwuje się, ponieważ mogą cofnąć się samoistnie. Zmiany dużego stopnia zwykle wymagają leczenia zabiegowego, najczęściej usunięcia nieprawidłowej tkanki. W przypadku rozpoznania nowotworu dalsze leczenie prowadzi zespół onkologiczny.
Większość zakażeń HPV nie prowadzi do raka. Znaczenie ma przede wszystkim utrzymywanie się zakażenia wysokiego ryzyka i obecność zmian komórkowych.
Wyniki mogą z czasem wrócić do normy, ale możliwe jest także ponowne wykrycie wirusa. Po leczeniu zmian szyjki macicy nadal potrzebne są kontrole według zaleconego schematu.
Nie należy odkładać kontroli tylko dlatego, że nie ma objawów.
Najskuteczniejszą ochronę zapewnia połączenie szczepienia przeciw HPV i regularnych badań przesiewowych. Szczepienie nie leczy istniejącego zakażenia, ale może chronić przed innymi typami wirusa.
Osoby zaszczepione nadal powinny wykonywać badania zgodnie z programem profilaktyki. Prezerwatywy zmniejszają ryzyko, ale nie chronią całkowicie, ponieważ wirus może występować na skórze poza obszarem objętym prezerwatywą.
Znaczenie ma także niepalenie tytoniu.
Zabierz pełny opis testu HPV i cytologii, wcześniejsze wyniki, dokumentację kolposkopii, histopatologii i ewentualnego leczenia oraz informacje o szczepieniu przeciw HPV.
Przygotuj listę leków, informacje o ciąży, chorobach wpływających na odporność, paleniu tytoniu i występujących objawach.
Nie wykonuj samodzielnie dodatkowych badań przed wizytą, jeśli nie zostały zalecone. Ich dobór zależy od całego obrazu klinicznego.
Nie. Dodatni wynik oznacza wykrycie wirusa wysokiego ryzyka, ale nie jest rozpoznaniem raka. Wymaga oceny razem z cytologią i wcześniejszymi wynikami.
Nie zawsze. Niektóre wyniki oznaczają niewielkie zmiany, które mogą się cofnąć, a inne wymagają kolposkopii i badania histopatologicznego.
Nie. Wirus może pozostawać niewykrywalny przez długi czas, dlatego wynik nie pozwala ustalić momentu ani źródła zakażenia.
Nie ma rutynowego odpowiednika badania przesiewowego HPV dla partnerów bez objawów. W przypadku zmian lub innych dolegliwości potrzebna jest konsultacja lekarska.
Może mieć sens, ponieważ szczepionka może chronić przed innymi typami wirusa. Decyzję warto omówić z lekarzem.
Oznacza wykrycie wirusa bez nieprawidłowości komórkowych w cytologii. Nadal konieczne jest dalsze postępowanie zgodne z genotypem, wiekiem i wcześniejszymi wynikami.
Nie ma leku ani suplementu, który usuwa HPV. Postępowanie polega na kontroli i leczeniu zmian, jeśli się pojawią.
Samo zakażenie zwykle nie powoduje niepłodności. Znaczenie mogą mieć natomiast rozległe zabiegi na szyjce macicy, dlatego plan leczenia uwzględnia plany rozrodcze.
Jeżeli otrzymałaś dodatni wynik HPV albo nieprawidłowy wynik cytologii, konsultacja pozwoli uporządkować wyniki i ustalić właściwy termin kontroli lub dalszej diagnostyki.
OMEGA Medical Clinics
ul. Traugutta 72/U2, 50-418 Wrocław
Rejestracja: 717 181 801
e-mail: rejestracja2@omegamc.pl
Rejestracja On-line
Wybierz portal, przez który chcesz umówić wizytę.
