Laryngologia • Wrocław
Kamica ślinianek, czyli sialolithiasis, polega na powstawaniu twardych złogów w przewodach wyprowadzających ślinę lub w samym gruczole ślinowym. Kamień może częściowo albo całkowicie blokować odpływ śliny, prowadząc do charakterystycznego bólu i obrzęku ślinianki, szczególnie podczas jedzenia.
Najczęściej problem dotyczy ślinianki podżuchwowej. Kamienie mogą jednak występować również w śliniance przyusznej i innych gruczołach. Typowym objawem jest nawracający obrzęk pod żuchwą albo przed uchem, który nasila się podczas posiłku, a następnie stopniowo się zmniejsza.
Nie każdy obrzęk ślinianki jest jednak kamicą. Podobne objawy mogą występować przy zakażeniu, zwężeniu przewodu ślinowego, chorobach autoimmunologicznych oraz zmianach nowotworowych. Szczególnie stały, twardy lub jednostronny guz wymaga dokładniejszej diagnostyki.
Ślinianki produkują ślinę, która:
Największe gruczoły ślinowe to:
Poza nimi w jamie ustnej znajduje się również wiele drobnych gruczołów ślinowych.
NICE wskazuje, że ślina odpływa ze ślinianek do jamy ustnej przez przewody, które mogą ulec zwężeniu lub zablokowaniu, najczęściej właśnie przez kamień.
Kamień ślinowy jest twardym złogiem mineralnym powstającym w przewodzie lub śliniance.
Jeżeli blokuje odpływ śliny, ślina zaczyna gromadzić się za przeszkodą.
Wtedy może wystąpić:
Merck Manual w aktualizacji z czerwca 2026 r. opisuje kamienie ślinowe jako mineralne złogi, które blokują ślinianki i powodują przede wszystkim ból, obrzęk, a czasami również zakażenie.
Najczęściej kamica dotyczy ślinianki podżuchwowej.
Jej przewód uchodzi pod językiem w przedniej części dna jamy ustnej.
Kamienie mogą powstawać również w śliniance przyusznej, której przewód uchodzi w policzku w okolicy górnych zębów trzonowych.
NHS podkreśla, że większość kamieni ślinowych powstaje właśnie w gruczołach znajdujących się pod językiem.
Prawdopodobnie znaczenie ma kilka cech:
Nie oznacza to jednak, że da się wskazać jedną konkretną przyczynę u każdego pacjenta.
Najbardziej charakterystyczne są:
NHS wskazuje, że intensywny ból podczas posiłku może świadczyć o całkowitym zablokowaniu przewodu. Objawy mogą utrzymywać się nawet 1–2 godziny po jedzeniu.
Podczas posiłku organizm zwiększa produkcję śliny.
Jeżeli przewód jest zatkany kamieniem, wydzielina nie może swobodnie odpłynąć.
Powoduje to wzrost ciśnienia w gruczole i pojawienie się:
Po zakończeniu stymulacji śliny obrzęk może stopniowo zmniejszać się.
To bardzo charakterystyczny mechanizm dla kamicy ślinianek.
Może.
Kwaśny smak silnie pobudza wydzielanie śliny.
Jeżeli przewód jest niedrożny, właśnie wtedy może pojawić się:
Jednocześnie przy niewielkich, ruchomych kamieniach stymulowanie wydzielania śliny może czasami pomóc w ich samoistnym przesunięciu.
Tak.
Jeżeli przewód jest tylko częściowo zablokowany, po pewnym czasie ślina może znaleźć drogę odpływu i obrzęk się zmniejsza.
To nie oznacza jednak, że kamień zniknął.
Typowe jest powtarzanie się schematu:
Tak.
Niektóre kamienie przewodu ślinianki podżuchwowej znajdują się blisko jego ujścia i mogą być:
NHS zaznacza jednak, że kamienie nie zawsze można zobaczyć.
Nie należy agresywnie próbować usuwać go samodzielnie.
NHS wyraźnie odradza używanie ostrych przedmiotów, ponieważ może to doprowadzić do:
Delikatny masaż gruczołu może być pomocny, ale manipulowanie igłą czy innym ostrym narzędziem jest ryzykowne.
Posiłek zwiększa produkcję śliny. Jeśli przewód jest zablokowany kamieniem, ślina nie może swobodnie odpłynąć i gruczoł zaczyna się powiększać oraz boleć. Jest to jeden z najbardziej charakterystycznych objawów kamicy.
Tak, szczególnie jeśli jest niewielki i położony blisko ujścia przewodu. Nawodnienie, delikatny masaż oraz pobudzanie wydzielania śliny mogą w niektórych przypadkach pomóc.
Nie. Używanie ostrych przedmiotów grozi uszkodzeniem przewodu i zakażeniem. NHS wyraźnie odradza takie próby.
Często jest bardzo przydatne, ale nie zawsze konieczne. Dobór USG, CT lub innego badania zależy od lokalizacji kamienia i obrazu klinicznego.
W odpowiednio dobranych przypadkach tak. Przez naturalne ujście przewodu wprowadza się cienki endoskop, a kamień można usunąć specjalnym narzędziem.
Najczęściej dąży się obecnie do zachowania gruczołu. Usunięcie ślinianki jest rozważane przede wszystkim w bardziej złożonych przypadkach, gdy mniej inwazyjne leczenie jest niemożliwe albo nieskuteczne.
Tak. Może wskazywać na zakażenie ślinianki, szczególnie jeśli występuje także nasilony ból, zaczerwienienie lub ropna wydzielina.
Nie. Stałe powiększenie lub wyczuwalny guz wymaga różnicowania między chorobą przewodu, infekcją i zmianą nowotworową. Utrzymujący się guz powinien być oceniony specjalistycznie.
Jeżeli dolegliwości ucha, nosa, zatok, gardła lub krtani wymagają diagnostyki, pierwszym krokiem może być konsultacja laryngologiczna.
OMEGA Medical Clinics
ul. Traugutta 72/U2, 50-418 Wrocław
Rejestracja: 717 181 801
e-mail: rejestracja2@omegamc.pl
Rejestracja On-line
Wybierz portal, przez który chcesz umówić wizytę.
