Szumy uszne – kiedy wymagają diagnostyki?
Szumy uszne, nazywane także tinnitus, to odczuwanie dźwięku mimo braku odpowiadającego mu zewnętrznego źródła. Pacjent może słyszeć między innymi piszczenie, szum, brzęczenie, buczenie, syczenie, gwizd albo pulsowanie. Objaw może dotyczyć jednego ucha, obu uszu albo być odczuwany „w głowie”.
Szumy uszne bardzo często współistnieją z niedosłuchem, ale mogą pojawiać się również przy prawidłowym wyniku części badań słuchu. U większości osób nie są objawem groźnej choroby, jednak jednostronny szum, szum pulsacyjny, nagła utrata słuchu lub współistniejące objawy neurologiczne wymagają dokładniejszej, a czasem pilnej diagnostyki.
Nie istnieje jeden lek usuwający wszystkie rodzaje szumów usznych. Leczenie zależy od przyczyny oraz tego, jak bardzo objaw wpływa na sen, koncentrację, samopoczucie i codzienne funkcjonowanie.
Sprawdź konsultacje laryngologiczne we Wrocławiu.
Czym są szumy uszne?
Tinnitus jest świadomym odczuwaniem dźwięku, który nie pochodzi z zewnętrznego otoczenia.
Może przypominać:
- pisk
- szum
- buczenie
- brzęczenie
- gwizd
- syczenie
- trzaski
- pulsowanie.
NIDCD podkreśla, że dźwięk może mieć bardzo różny charakter, natężenie i wysokość oraz może występować stale albo okresowo.
Czy szumy uszne są chorobą?
Najczęściej są objawem, a nie jedną konkretną chorobą.
Mogą mieć związek z:
- niedosłuchem
- ekspozycją na hałas
- chorobami ucha
- określonymi lekami
- problemami naczyniowymi
- rzadziej innymi chorobami neurologicznymi lub ogólnoustrojowymi.
Dlatego istotne jest ustalenie rodzaju szumu i objawów towarzyszących.
Czy szumy uszne są częste?
Tak.
NIDCD wskazuje, że tinnitus jest częstym problemem u dorosłych i może występować także u dzieci. U części osób objaw z czasem słabnie lub ustępuje, natomiast u innych ma charakter długotrwały.
Nie każdy szum wymaga rozbudowanej diagnostyki obrazowej.
Co to są przewlekłe szumy uszne?
NIDCD określa szum utrzymujący się przez co najmniej 3 miesiące jako przewlekły.
Czas trwania nie jest jednak jedynym ważnym elementem.
Znaczenie mają również:
- jednostronność
- pulsowanie
- niedosłuch
- zawroty głowy
- wpływ na funkcjonowanie.
Czy szumy mogą występować tylko w jednym uchu?
Tak.
Jednostronny tinnitus może mieć wiele łagodnych przyczyn, ale wymaga większej uwagi niż typowy symetryczny szum obustronny.
NICE zaleca rozważenie specjalistycznej oceny przy utrzymującym się jednostronnym szumie, a przy szumie jednostronnym lub asymetrycznym może być rozważone MRI przewodów słuchowych wewnętrznych zależnie od pozostałych objawów.
Czy szumy mogą występować w obu uszach?
Tak.
Obustronne symetryczne szumy często współistnieją z:
- niedosłuchem związanym z wiekiem
- wcześniejszą ekspozycją na hałas
- innymi obustronnymi problemami słuchu.
Przy symetrycznym, niepulsującym tinnitus bez innych niepokojących objawów NICE nie zaleca rutynowego obrazowania.
Co to są szumy pulsacyjne?
Szum pulsacyjny jest rytmicznym dźwiękiem, często zsynchronizowanym z tętnem.
Pacjent może opisywać go jako:
- pulsowanie
- bicie
- „szum krwi”
- rytmiczne dudnienie.
Taki charakter jest istotny, ponieważ może mieć związek z przepływem krwi lub innymi przyczynami mechanicznymi.
NICE zaleca obrazowanie u osób z pulsacyjnymi szumami usznymi.
Czy pulsacyjny szum jest bardziej niepokojący?
Wymaga dokładniejszej diagnostyki.
Nie oznacza automatycznie poważnej choroby, ale możliwe przyczyny obejmują między innymi:
- nieprawidłowości naczyniowe
- określone zmiany ucha środkowego
- zaburzenia przepływu krwi
- inne rzadsze problemy.
Dlatego uporczywego pulsowania zgodnego z rytmem serca nie należy przez lata traktować jak zwykłego tinnitus bez oceny.
Czy szum może zmieniać się przy ruchu szyi lub szczęki?
Tak.
U części osób głośność lub charakter szumu może zmieniać się podczas:
- zaciskania szczęki
- ruchu szyi
- poruszania głową
- napinania określonych mięśni.
NIDCD określa taki mechanizm jako tinnitus somatosensoryczny.
Nie oznacza to jednak automatycznie, że przyczyną jest wyłącznie kręgosłup szyjny.
Czy korek woskowinowy może powodować szum?
Może.
Zatkanie przewodu słuchowego może:
- pogorszyć słuch
- powodować uczucie pełności
- zwiększać odczuwanie szumu.
Po usunięciu rzeczywistej przyczyny objaw może się zmniejszyć.
Nie należy jednak zakładać, że każdy tinnitus wynika z woskowiny.
Korek woskowinowy i zatkane ucho będą osobnym artykułem 9/12.
Najczęstsze pytania
Czy szumy uszne oznaczają poważną chorobę?
Najczęściej nie. NICE i NIDCD podkreślają, że tinnitus jest częsty i zwykle nie wiąże się z poważną chorobą. Większej uwagi wymagają jednak szumy jednostronne, pulsacyjne oraz objawy współistniejące, takie jak nagły niedosłuch lub symptomy neurologiczne.
Czy każdy tinnitus wymaga rezonansu?
Nie. NICE nie zaleca obrazowania przy symetrycznym, niepulsującym tinnitus bez dodatkowych niepokojących objawów. MRI można natomiast rozważyć przy jednostronnym lub asymetrycznym szumie.
Czy pulsacyjny szum trzeba zbadać?
Tak. NICE zaleca obrazowanie w przypadku pulsacyjnego tinnitus, ponieważ jego przyczyny różnią się od typowych niepulsujących szumów.
Czy przy szumach trzeba zrobić badanie słuchu?
Tak. NICE zaleca ocenę audiologiczną wszystkim osobom zgłaszającym tinnitus.
Czy aparat słuchowy może zmniejszyć szumy?
Może pomóc, jeśli współistnieje niedosłuch. NICE zaleca aparaty szczególnie wtedy, gdy ubytek słuchu utrudnia komunikację.
Czy istnieje tabletka, która usuwa tinnitus?
Nie istnieje jeden uniwersalny lek. NICE wprost odradza betahistynę jako leczenie tinnitus, a NIDCD wskazuje, że obecnie nie ma uniwersalnego lekarstwa na szumy uszne.
Czy terapia psychologiczna może naprawdę pomóc?
Tak. CBT może zmniejszyć wpływ tinnitus na emocje, sen i codzienne funkcjonowanie. NICE zaleca takie podejście przy tinnitus-related distress.
Czy szum z nagłym pogorszeniem słuchu jest pilny?
Tak. Nagły niedosłuch rozwijający się w ciągu maksymalnie 3 dni i występujący w ostatnich 30 dniach wymaga oceny specjalistycznej w ciągu 24 godzin.