Ból ucha po kontakcie z wodą – kiedy potrzebna jest ocena?
Zapalenie ucha zewnętrznego to stan zapalny przewodu słuchowego zewnętrznego, czyli kanału prowadzącego od małżowiny usznej do błony bębenkowej. Często nazywane jest „uchem pływaka”, ponieważ wilgoć pozostająca w przewodzie słuchowym może sprzyjać rozwojowi infekcji.
Typowe objawy to ból ucha, świąd, uczucie zatkania, obrzęk przewodu słuchowego i czasami wydzielina. Charakterystyczne może być nasilenie bólu podczas pociągania małżowiny albo uciskania skrawka ucha. CDC podkreśla, że właśnie ból przy manipulacji uchem zewnętrznym jest typowym objawem swimmer’s ear.
Zapalenie ucha zewnętrznego różni się od zapalenia ucha środkowego. W większości niepowikłanych przypadków podstawą leczenia są odpowiednio dobrane preparaty stosowane miejscowo do ucha, a nie rutynowy antybiotyk doustny.
Sprawdź konsultacje laryngologiczne we Wrocławiu.
Czym jest zapalenie ucha zewnętrznego?
Przewód słuchowy zewnętrzny jest pokryty skórą i naturalnie chroniony między innymi przez woskowinę.
Woskowina:
- ogranicza nadmierne zawilgocenie skóry
- pomaga utrzymywać odpowiednie środowisko przewodu
- stanowi element ochrony przed drobnoustrojami.
Jeżeli warstwa ochronna zostanie uszkodzona, a w przewodzie pozostaje wilgoć, bakterie mogą łatwiej się namnażać.
CDC opisuje ucho pływaka jako bakteryjną infekcję przewodu słuchowego, której sprzyja długotrwałe pozostawanie wody w uchu.
Czy zapalenie ucha zewnętrznego jest tym samym co zapalenie ucha środkowego?
Nie.
To dwie różne choroby.
Zapalenie ucha zewnętrznego dotyczy:
- skóry przewodu słuchowego zewnętrznego.
Zapalenie ucha środkowego dotyczy:
- przestrzeni znajdującej się za błoną bębenkową.
CDC wyraźnie zaznacza, że swimmer’s ear nie jest tym samym co zapalenie ucha środkowego.
Jakie są objawy zapalenia ucha zewnętrznego?
Najczęściej występują:
- ból ucha
- świąd
- zaczerwienienie
- obrzęk przewodu słuchowego
- wydzielina
- uczucie zatkania ucha.
Przy większym obrzęku może pojawić się również przejściowe pogorszenie słuchu.
CDC wymienia ból przy pociąganiu ucha lub ucisku na skrawek, świąd, wydzielinę, zaczerwienienie i obrzęk jako charakterystyczne objawy.
Dlaczego boli przy pociąganiu za ucho?
W zapaleniu ucha zewnętrznego chorobowo zmieniona jest skóra przewodu słuchowego oraz otaczających go tkanek.
Poruszenie małżowiny może powodować przesunięcie bolesnych struktur.
Dlatego ból wywołany:
- pociąganiem małżowiny
- uciskiem skrawka
jest ważną wskazówką diagnostyczną.
Nie jest jednak jedynym kryterium rozpoznania.
Czy ucho może być zatkane?
Tak.
Obrzęk skóry i zalegająca wydzielina mogą zwężać przewód słuchowy.
Pacjent może wtedy odczuwać:
- pełność w uchu
- przytłumienie słuchu
- wrażenie „wody w uchu”.
Nie należy jednak automatycznie zakładać, że zatkane ucho oznacza zapalenie.
Podobny objaw może powodować korek woskowinowy.
Korek woskowinowy i zatkane ucho będą osobnym artykułem 9/12.
Czy zapalenie ucha zewnętrznego może powodować niedosłuch?
Może przejściowo pogarszać słuch.
Dzieje się tak głównie wskutek:
- obrzęku przewodu
- obecności wydzieliny
- zwężenia światła przewodu.
Po ustąpieniu stanu zapalnego słuch powinien wrócić do wcześniejszego poziomu, jeśli nie występuje inna choroba ucha.
Niedosłuch będzie osobnym tematem 7/12.
Co powoduje zapalenie ucha zewnętrznego?
Najczęściej jest to infekcja bakteryjna.
Ryzyko zwiększa się, gdy naturalna bariera skóry przewodu słuchowego zostanie uszkodzona.
Sprzyjać temu mogą:
- częste pływanie
- pozostawanie wody w uchu
- manipulowanie patyczkami
- drapanie przewodu
- aparaty słuchowe lub słuchawki wkładane do ucha
- choroby skóry.
Dlaczego pływanie zwiększa ryzyko?
Długotrwała wilgoć:
- zmiękcza skórę
- może zmieniać jej naturalne środowisko
- sprzyja namnażaniu bakterii.
CDC wskazuje, że woda pozostająca długo w przewodzie słuchowym tworzy wilgotne środowisko sprzyjające rozwojowi drobnoustrojów.
Stąd popularna nazwa „ucho pływaka”.
Czy można zachorować po prysznicu?
Tak.
Nie trzeba pływać w basenie.
Każda sytuacja, w której w przewodzie przez dłuższy czas pozostaje wilgoć, może sprzyjać problemowi.
Dotyczy to również:
- kąpieli
- prysznica
- sauny
- intensywnego pocenia.
Czy chlor powoduje zapalenie ucha?
Nie można powiedzieć, że sam chlor automatycznie wywołuje chorobę.
Problemem jest przede wszystkim:
- wilgoć
- uszkodzenie skóry
- zaburzenie naturalnej bariery ochronnej.
Niewłaściwa jakość wody może dodatkowo zwiększać ekspozycję na drobnoustroje.
Najczęstsze pytania
Jak odróżnić ucho pływaka od zapalenia ucha środkowego?
Przy zapaleniu ucha zewnętrznego często boli podczas pociągania małżowiny lub ucisku skrawka. Choroba dotyczy przewodu słuchowego, a nie przestrzeni za błoną bębenkową.
Czy po basenie zawsze trzeba stosować krople do uszu?
Nie. Najważniejsze jest dokładne osuszenie uszu. Krople osuszające nie są odpowiednie dla każdego, szczególnie przy perforacji błony, drenach lub wycieku.
Czy zapalenie ucha zewnętrznego wymaga antybiotyku doustnego?
Zwykle nie przy niepowikłanej postaci. AAO-HNS zaleca miejscowe preparaty jako leczenie pierwszego wyboru i odradza rutynowe antybiotyki ogólnoustrojowe w prostym przypadku.
Czy mogę czyścić ucho patyczkiem?
Nie. Patyczek może uszkodzić skórę, usunąć ochronną woskowinę i zwiększać ryzyko kolejnej infekcji.
Czy zapalenie powoduje zatkanie ucha?
Tak. Obrzęk i wydzielina mogą przejściowo zmniejszać przewodzenie dźwięku. Zatkane ucho może jednak również wynikać z korka woskowinowego lub innej przyczyny.
Czy można pływać podczas leczenia?
Lepiej unikać dostawania się wody do chorego ucha do czasu ustąpienia ostrego zapalenia. Po wygojeniu można zwykle wrócić do pływania z odpowiednią profilaktyką.
Po jakim czasie leczenie powinno zacząć działać?
Poprawa powinna być stopniowo zauważalna. Jeżeli w ciągu 48–72 godzin nie ma poprawy albo stan się pogarsza, AAO-HNS zaleca ponowną ocenę.
Dlaczego cukrzyca ma znaczenie przy bólu ucha?
U osób z cukrzycą istnieje większe ryzyko ciężkiego, martwiczego zapalenia ucha zewnętrznego, które może szerzyć się na podstawę czaszki. Utrzymujący się silny ból wymaga więc większej czujności.
