OMEGA Medical Clinics · Wrocław
Brodawki skórne – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie
Brodawki skórne, nazywane także brodawkami wirusowymi lub kurzajkami, są łagodnymi zmianami wywołanymi zakażeniem skóry wirusem brodawczaka ludzkiego – HPV. Najczęściej mają postać twardych, szorstkich grudek wystających ponad powierzchnię skóry, ale ich wygląd zależy od rodzaju i lokalizacji zmiany.
O chorobie
Umów konsultację chirurgiczną
Brodawki skórne – kiedy wymagają oceny i leczenia?
Brodawki skórne, nazywane także brodawkami wirusowymi lub kurzajkami, są łagodnymi zmianami wywołanymi zakażeniem skóry wirusem brodawczaka ludzkiego – HPV. Najczęściej mają postać twardych, szorstkich grudek wystających ponad powierzchnię skóry, ale ich wygląd zależy od rodzaju i lokalizacji zmiany.
Wiele brodawek nie wymaga usuwania i może z czasem samoistnie ustąpić. Leczenie rozważa się częściej, gdy zmiana jest bolesna, ulega ciągłym urazom, krwawi, przeszkadza w codziennym funkcjonowaniu, rozprzestrzenia się lub utrzymuje mimo wcześniejszego postępowania.
Przed usunięciem ważne jest potwierdzenie, że zmiana rzeczywiście jest brodawką wirusową. Nie każda narośl określana potocznie jako „brodawka” jest spowodowana HPV – podobnie mogą wyglądać między innymi rogowacenie łojotokowe, odciski oraz niektóre nowotwory skóry.
Sprawdź konsultacje z zakresu chirurgii ogólnej we Wrocławiu.
Czym są brodawki skórne?
Brodawki skórne są łagodnymi rozrostami naskórka wywołanymi zakażeniem określonymi typami wirusa HPV.
Wirus zakaża komórki naskórka i prowadzi do ich nadmiernego namnażania oraz rogowacenia. W efekcie powstaje charakterystyczna grudka o nierównej lub zgrubiałej powierzchni.
Istnieje wiele typów HPV. Te odpowiedzialne za typowe brodawki skóry różnią się od części typów związanych ze zmianami błon śluzowych.
Ten artykuł dotyczy brodawek skóry, a nie brodawek okolicy narządów płciowych, które wymagają odrębnej diagnostyki i postępowania.
Jak wyglądają brodawki wirusowe?
Typowa brodawka zwykła jest twardą, dobrze odgraniczoną grudką o szorstkiej, rogowaciejącej powierzchni.
W zależności od typu i miejsca występowania brodawki mogą wyglądać inaczej.
Brodawki zwykłe
Najczęściej są:
- twarde
- szorstkie
- wyniosłe ponad powierzchnię skóry
- zbliżone kolorem do skóry lub nieco ciemniejsze.
Często występują na dłoniach, palcach, kolanach i w okolicy paznokci.
W obrębie zmiany mogą być widoczne drobne czerwone lub czarne punkciki odpowiadające niewielkim naczyniom krwionośnym.
Brodawki płaskie
Są zwykle mniejsze i bardziej gładkie niż brodawki zwykłe. Często występują licznie, między innymi na twarzy, dłoniach lub podudziach.
Brodawki nitkowate
Mają wydłużony, cienki kształt. Częściej pojawiają się w obrębie twarzy.
Brodawki podeszwowe
Powstają na podeszwach stóp. Ze względu na nacisk podczas chodzenia mogą wrastać w głąb skóry i powodować ból.
Brodawki podeszwowej nie należy mylić z odciskiem lub modzelem.
Czy każda „brodawka” jest brodawką wirusową?
Nie. Określenie „brodawka” jest często używane przez pacjentów do opisania różnych wystających zmian skórnych.
Podobnie mogą wyglądać między innymi:
- rogowacenie łojotokowe
- włókniaki
- odciski i modzele
- niektóre znamiona
- inne łagodne rozrosty skóry.
W diagnostyce różnicowej trzeba czasem uwzględnić również raka kolczystokomórkowego skóry oraz inne nowotwory.
Dlatego szczególnie zmiany nietypowe, szybko rosnące, krwawiące lub zmieniające wygląd powinny być ocenione przed podjęciem decyzji o usunięciu.
Dlaczego powstają brodawki?
Przyczyną jest zakażenie komórek naskórka wirusem HPV.
Do zakażenia może dojść przez bezpośredni kontakt ze zmianą lub pośrednio przez powierzchnie i przedmioty, z którymi miała kontakt zakażona skóra.
Wirus łatwiej przenika przez skórę:
- uszkodzoną
- podrażnioną
- wilgotną
- z drobnymi skaleczeniami.
Możliwe jest również przenoszenie wirusa na kolejne okolice własnego ciała. Drapanie, skubanie albo uszkadzanie brodawki może sprzyjać pojawianiu się następnych zmian.
Czy brodawkami można się zarazić?
Tak. Brodawki wirusowe mogą przenosić się pomiędzy ludźmi oraz na inne miejsca skóry tej samej osoby.
Nie każda osoba mająca kontakt z HPV rozwinie jednak brodawkę. Znaczenie ma między innymi indywidualna odpowiedź układu odpornościowego.
Ryzyko szerzenia można ograniczać poprzez:
- unikanie skubania i drapania zmian
- mycie rąk po kontakcie z brodawką
- nieużywanie wspólnych ręczników, maszynek i innych przedmiotów mających bezpośredni kontakt ze zmianą
- zabezpieczanie brodawki w sytuacjach, w których może dochodzić do jej urazu.
Przy brodawkach stóp warto również unikać chodzenia boso w ogólnodostępnych szatniach, prysznicach i podobnych miejscach.
Kto częściej ma brodawki wirusowe?
Brodawki mogą wystąpić w każdym wieku, ale są szczególnie częste u dzieci i młodych osób.
Większą skłonność do licznych, rozległych lub uporczywych zmian mogą mieć osoby:
- z uszkodzoną barierą skóry, na przykład w przebiegu niektórych chorób dermatologicznych
- z obniżoną odpornością
- stosujące leczenie immunosupresyjne.
U osób z istotnymi zaburzeniami odporności brodawki mogą być bardziej liczne, większe i trudniejsze do leczenia.
Kiedy brodawka może wymagać usunięcia?
Nie każdą brodawkę trzeba usuwać. Leczenie rozważa się wtedy, gdy korzyści z niego przewyższają niedogodności związane z zabiegiem lub inną terapią.
Wskazaniem do oceny możliwości leczenia może być sytuacja, gdy zmiana:
- powoduje ból
- regularnie ulega urazom
- przeszkadza przy pracy lub wykonywaniu codziennych czynności
- znajduje się w miejscu narażonym na ciągłe drażnienie
- krwawi po niewielkich urazach
- rozprzestrzenia się
- nawraca
- utrzymuje się mimo wcześniejszego leczenia.
Powodem do konsultacji może być również dyskomfort związany z wyglądem zmiany.
Nie oznacza to jednak, że każda brodawka spełniająca jeden z tych warunków musi zostać usunięta chirurgicznie. Istnieje kilka metod leczenia, a ich wybór zależy od lokalizacji, liczby i rodzaju zmian.
Kiedy zmiana powinna zostać najpierw dokładniej zdiagnozowana?
Każda zmiana o nietypowym wyglądzie powinna zostać oceniona przed jej zniszczeniem lub usunięciem.
Konsultacja jest szczególnie ważna, gdy zmiana:
- szybko się powiększa
- samoistnie krwawi
- ulega owrzodzeniu
- wyraźnie zmieniła wygląd
- ma nietypową barwę lub kształt
- nie przypomina typowej brodawki
- pojawiła się u osoby z istotnie osłabioną odpornością.
Nie oznacza to, że taka zmiana jest nowotworem. W takich przypadkach istotne jest jednak prawidłowe rozpoznanie przed zastosowaniem metody, która zniszczyłaby tkankę.
Jak rozpoznaje się brodawkę wirusową?
Typową brodawkę lekarz często może rozpoznać na podstawie jej wyglądu i badania skóry.
Oceniane są między innymi:
- lokalizacja
- powierzchnia zmiany
- sposób jej wzrostu
- liczba zmian
- obecność charakterystycznych drobnych naczyń
- stan otaczającej skóry.
Pomocna może być dermatoskopia, czyli ocena zmiany w powiększeniu za pomocą specjalnego urządzenia optycznego.
Jeżeli rozpoznanie pozostaje niepewne, w określonych sytuacjach może być konieczne pobranie tkanki do badania histopatologicznego.
Jak leczy się brodawki skórne?
Nie istnieje jedna metoda, która skutecznie usuwa wszystkie brodawki u każdego pacjenta.
Wiele zmian, zwłaszcza u dzieci, może samoistnie ustąpić w wyniku odpowiedzi układu odpornościowego. Proces ten może jednak trwać wiele miesięcy, a czasem dłużej.
Jeżeli leczenie jest potrzebne, wybór metody zależy między innymi od:
- lokalizacji brodawki
- jej wielkości
- liczby zmian
- czasu ich trwania
- wcześniejszych terapii
- wieku pacjenta
- stanu odporności
- ryzyka pozostawienia blizny.
Jakie metody leczenia brodawek są stosowane?
Preparaty keratolityczne
Jedną z najczęściej stosowanych metod są preparaty powodujące stopniowe złuszczanie zrogowaciałej tkanki, między innymi zawierające kwas salicylowy.
Leczenie wymaga regularnego stosowania przez odpowiednio długi czas. Preparaty mogą podrażniać zdrową skórę, dlatego powinny być używane zgodnie z instrukcją i zaleceniami odpowiednimi dla danej lokalizacji.
Nie wszystkie preparaty nadają się do stosowania na twarzy i w innych wrażliwych okolicach.
Krioterapia
Krioterapia polega na kontrolowanym zamrażaniu brodawki, najczęściej ciekłym azotem.
Po zabiegu może pojawić się ból, obrzęk lub pęcherz. Niekiedy potrzebnych jest kilka zabiegów.
Metoda nie daje gwarancji trwałego ustąpienia zmiany, a po leczeniu mogą wystąpić zaburzenia pigmentacji lub bliznowacenie.
W wybranych przypadkach można rozważyć mechaniczne lub chirurgiczne usunięcie zmiany.
Metody zabiegowe mogą obejmować między innymi wyłyżeczkowanie, elektrokoagulację lub chirurgiczne usunięcie.
Nie są one jednak konieczne przy każdej brodawce.
Usunięcie widocznej zmiany nie oznacza również, że HPV został całkowicie wyeliminowany ze skóry. Z tego powodu możliwe są nawroty.
Inne metody
W przypadku brodawek opornych na standardowe leczenie stosowane są również inne sposoby terapii, w tym wybrane metody immunologiczne lub miejscowe.
Dowody dotyczące poszczególnych terapii są jednak zróżnicowane i żadna metoda nie jest skuteczna u wszystkich pacjentów.
Czy brodawkę można samemu odciąć?
Nie należy samodzielnie odcinać, nacinać ani wypalać brodawek.
Może to prowadzić do:
- krwawienia
- zakażenia
- powstania blizny
- przeniesienia wirusa na inne miejsca
- uszkodzenia zdrowej skóry.
Dodatkowym problemem jest możliwość błędnego rozpoznania. Samodzielne zniszczenie zmiany, która nie była brodawką, może opóźnić właściwą diagnostykę.
Czy po usunięciu brodawka może odrosnąć?
Tak. Nawroty są możliwe niezależnie od zastosowanej metody.
Leczenie usuwa widoczną zmianę lub zakażone tkanki, ale odpowiedź organizmu na HPV jest złożona. U części pacjentów brodawka może pojawić się ponownie w tym samym lub innym miejscu.
Ryzyko nawrotów może być większe u osób z zaburzeniami odporności oraz przy licznych lub długo utrzymujących się zmianach.
Czy brodawki są groźne?
Typowe brodawki wirusowe skóry są zmianami łagodnymi.
Najczęściej powodują przede wszystkim problemy miejscowe – ból, drażnienie, rozsiew zmian lub dyskomfort.
Najważniejszym zagadnieniem z punktu widzenia bezpieczeństwa jest prawidłowe rozpoznanie. Niektóre inne zmiany skórne mogą mieć brodawkowatą powierzchnię i wyglądać podobnie.
Zmiana, która zaczyna szybko rosnąć, samoistnie krwawić, owrzodziała albo wyraźnie zmieniła wygląd, powinna być ponownie oceniona.
Czy brodawkom można zapobiegać?
Nie można całkowicie wyeliminować ryzyka zakażenia HPV, ale można ograniczać przenoszenie wirusa.
Pomocne jest:
- niewycinanie i nieskubanie brodawek
- mycie rąk po ich dotykaniu
- niewspółdzielenie ręczników i przedmiotów mających bezpośredni kontakt ze zmianami
- unikanie uszkadzania brodawek podczas golenia
- zabezpieczanie zmian w sytuacjach sprzyjających ich urazom.
Brodawki nie powstają dlatego, że ktoś nie dba o higienę.
Jak przygotować się do konsultacji?
Przed wizytą warto ustalić:
- od jak dawna zmiana jest obecna
- czy się powiększa
- czy pojawiły się kolejne brodawki
- czy zmiana boli, swędzi lub krwawi
- czy wcześniej była leczona
- jakie metody zastosowano i z jakim efektem
- czy podobne zmiany pojawiały się wcześniej.
Lekarzowi warto również powiedzieć o:
- chorobach wpływających na odporność
- stosowaniu leków immunosupresyjnych
- wcześniejszych nowotworach skóry
- lekach wpływających na krzepnięcie krwi, jeżeli rozważane jest leczenie zabiegowe.
Jeżeli zmiana wcześniej wyglądała inaczej, pomocne może być pokazanie wcześniejszych zdjęć.
Czy brodawka wirusowa może sama zniknąć?
Tak. Wiele brodawek ustępuje samoistnie, gdy układ odpornościowy zaczyna skutecznie kontrolować HPV. Proces może jednak trwać od kilku miesięcy do kilku lat. O obserwacji lub leczeniu decydują między innymi dolegliwości, lokalizacja i przebieg zmian.
Czy preparaty na kurzajki są bezpieczne dla każdego?
Nie. Osoby z cukrzycą, neuropatią lub zaburzeniami krążenia powinny skonsultować się przed samodzielnym stosowaniem preparatów na brodawki. Nieprawidłowe użycie może spowodować oparzenie chemiczne, ranę lub trudno gojące się uszkodzenie, szczególnie na stopach.
W rozpoznaniu zmiany i doborze postępowania może pomóc konsultacja dermatologiczna we Wrocławiu.
Najczęstsze pytania
Czy brodawka może zniknąć bez leczenia?
Tak. Wiele brodawek ustępuje samoistnie dzięki odpowiedzi układu odpornościowego. Może to jednak trwać wiele miesięcy lub nawet dłużej. U dorosłych brodawki bywają bardziej uporczywe niż u dzieci.
Czy każdą kurzajkę trzeba usuwać?
Nie. Jeżeli prawidłowo rozpoznana brodawka nie powoduje dolegliwości, można w wielu przypadkach ją obserwować. Leczenie częściej rozważa się przy bólu, urazach, rozsiewie, nawrotach lub innych istotnych problemach.
Czy wycięcie brodawki oznacza, że już nie wróci?
Nie ma takiej gwarancji. Brodawki mogą nawracać również po usunięciu. Ryzyko zależy między innymi od odpowiedzi układu odpornościowego i lokalizacji zakażenia HPV.
Czy brodawka może krwawić?
Może krwawić po urazie, ponieważ wewnątrz brodawki znajdują się niewielkie naczynia krwionośne. Samoistne, powtarzające się krwawienie lub wyraźna zmiana wyglądu powinny jednak skłonić do ponownej oceny rozpoznania.
Czy brodawka jest tym samym co włókniak?
Nie. Brodawka wirusowa jest związana z zakażeniem HPV, natomiast włókniak jest innym rodzajem łagodnej zmiany skórnej. Leczenie i sposób kwalifikacji do usunięcia mogą się więc różnić.
Czy po usunięciu brodawki zostaje blizna?
Blizna jest możliwa, szczególnie po metodach niszczących lub chirurgicznych. Jej ryzyko zależy od wielkości i lokalizacji zmiany, zastosowanej metody oraz indywidualnego sposobu gojenia skóry. Jest to jeden z powodów, dla których nie każdą bezobjawową brodawkę trzeba usuwać zabiegowo.
Czy można mieć wiele brodawek jednocześnie?
Tak. HPV może rozprzestrzeniać się na kolejne miejsca skóry, dlatego u jednej osoby może występować kilka lub kilkanaście zmian. Bardzo liczne lub wyjątkowo uporczywe brodawki, zwłaszcza u osoby dorosłej, mogą wymagać dokładniejszej oceny stanu zdrowia i odporności.
Powiązane informacje
Chirurg ogólny Wrocław
Konsultacje chirurgiczne, kwalifikacja i dalsze postępowanie.
Przejdź do strony →Włókniaki skórne
Jak je rozpoznać i kiedy rozważyć konsultację lub usunięcie.
Przejdź do strony →Znamię skórne zakwalifikowane do wycięcia
Kwalifikacja, przygotowanie i dalsze postępowanie.
Przejdź do strony →Umów konsultację chirurgiczną we Wrocławiu
Jeżeli zmiana skórna wymaga oceny lub kwalifikacji do leczenia zabiegowego, pierwszym krokiem może być konsultacja chirurgiczna.
OMEGA Medical Clinics
ul. Traugutta 72/U2, 50-418 Wrocław
Rejestracja:
e-mail:
Umów wizytę u wybranego lekarza
Wybierz lekarza lub poznaj jego profil.
Nie widzisz wolnego terminu? Zadzwoń — pomożemy znaleźć dogodny termin.
Zadzwoń: 717 181 801OMEGA Medical Clinics · Wrocław
Umów wizytę
Skontaktuj się z rejestracją, aby ustalić termin konsultacji.