OMEGA Medical Clinics · Wrocław
Problemy z raną po zabiegu – objawy, diagnostyka i leczenie
Rana po zabiegu chirurgicznym potrzebuje czasu na zagojenie. Niewielki ból, tkliwość, obrzęk, zasinienie czy lekkie zaczerwienienie w pierwszych dniach mogą być elementem prawidłowego procesu gojenia. Objawy powinny jednak stopniowo się zmniejszać, a nie narastać.
Kiedy rozejście rany jest sytuacją pilną?
Głębokie lub nagłe rozejście rany może wymagać pilnej pomocy medycznej.
Szczególnie niepokojąca jest sytuacja po operacji jamy brzusznej, gdy dochodzi do znacznego otwarcia głębokich warstw rany lub uwidocznienia tkanek znajdujących się pod powłokami.
Nie należy wtedy próbować samodzielnie zamykać rany ani umieszczać wystających tkanek z powrotem.
Taka sytuacja wymaga natychmiastowej oceny medycznej.
Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?
Pilnej pomocy wymagają przede wszystkim objawy ciężkiego zakażenia, znacznego krwawienia albo poważnego rozejścia rany.
Do takich sytuacji mogą należeć:
- bardzo szybkie pogorszenie stanu ogólnego
- wysoka gorączka z dreszczami i znacznym osłabieniem
- duszność, zaburzenia świadomości lub omdlenie
- obfite krwawienie, którego nie można zatamować
- szybko powiększający się, bardzo bolesny krwiak
- znaczne otwarcie rany
- uwidocznienie głębokich tkanek lub narządów po operacji.
W bezpośrednim zagrożeniu zdrowia lub życia należy zadzwonić pod 112 lub 999 albo zgłosić się do SOR.
O chorobie
Umów konsultację chirurgiczną
Rana po zabiegu – kiedy wymaga kontroli?
Rana po zabiegu chirurgicznym potrzebuje czasu na zagojenie. Niewielki ból, tkliwość, obrzęk, zasinienie czy lekkie zaczerwienienie w pierwszych dniach mogą być elementem prawidłowego procesu gojenia. Objawy powinny jednak stopniowo się zmniejszać, a nie narastać.
Kontrola pooperacyjna pozwala ocenić, czy rana goi się prawidłowo, czy nie pojawiło się zakażenie, krwiak, zbiornik płynu lub rozejście brzegów rany oraz czy szwy mogą zostać usunięte zgodnie z planem. Termin kontroli zależy od rodzaju zabiegu, miejsca operowanego, sposobu zamknięcia rany i stanu pacjenta.
Szybsza konsultacja jest potrzebna, jeśli rana staje się coraz bardziej bolesna, gorąca lub obrzęknięta, pojawia się ropna wydzielina, narastające zaczerwienienie, krwawienie albo jej brzegi zaczynają się rozchodzić.
Sprawdź konsultacje z zakresu chirurgii ogólnej we Wrocławiu.
Jak powinna wyglądać prawidłowo gojąca się rana po zabiegu?
W pierwszych dniach po operacji niewielkie dolegliwości w okolicy rany są częste i nie muszą oznaczać powikłania.
Możliwe są:
- niewielka bolesność lub tkliwość
- ograniczony obrzęk
- zasinienie
- lekkie zaczerwienienie bezpośrednio przy brzegach rany
- uczucie napięcia
- niewielkie swędzenie podczas gojenia
- mała ilość przejrzystej lub lekko podbarwionej krwią wydzieliny w początkowym okresie.
Wraz z gojeniem dolegliwości powinny stopniowo się zmniejszać.
Większą uwagę zwraca sytuacja odwrotna – gdy rana po kilku dniach staje się bardziej bolesna, zaczerwieniona, obrzęknięta lub zaczyna wydzielać ropę.
Wygląd prawidłowo gojącej się rany zależy również od rodzaju zabiegu. Inaczej może wyglądać niewielka rana po usunięciu zmiany skórnej, a inaczej rozległa rana po dużej operacji.
Co ocenia się podczas kontroli pooperacyjnej?
Kontrola po zabiegu służy przede wszystkim ocenie przebiegu gojenia oraz wczesnemu rozpoznaniu możliwych powikłań.
Lekarz może ocenić:
- wygląd brzegów rany
- obecność zaczerwienienia i obrzęku
- ilość i rodzaj wydzieliny
- bolesność
- obecność krwiaka lub zbiornika płynu
- stan szwów, klamer lub innych materiałów zamykających ranę
- ewentualne rozejście się rany
- stan skóry wokół rany.
W zależności od zabiegu podczas kontroli może również zostać oceniona funkcja operowanej okolicy.
Jeżeli rana goi się prawidłowo, kontrola może ograniczyć się do jej oceny oraz dalszych zaleceń. Jeżeli pojawił się problem, zakres postępowania zależy od jego przyczyny.
Kiedy usuwa się szwy po zabiegu?
Nie istnieje jeden termin usuwania szwów odpowiedni dla wszystkich ran.
Czas zależy między innymi od:
- lokalizacji rany
- napięcia jej brzegów
- rodzaju zabiegu
- tempa gojenia
- wieku i stanu zdrowia pacjenta
- rodzaju zastosowanych szwów.
Szwy rozpuszczalne mogą nie wymagać usunięcia, natomiast szwy nierozpuszczalne usuwa się podczas kontroli w terminie ustalonym przez lekarza.
Nie należy samodzielnie usuwać szwów wcześniej tylko dlatego, że rana wygląda na zagojoną. Zbyt wczesne usunięcie może zwiększyć ryzyko rozchodzenia się brzegów.
Jakie problemy mogą pojawić się w ranie po zabiegu?
Najczęstsze problemy dotyczą zakażenia, krwawienia, gromadzenia się płynu oraz nieprawidłowego zamykania się rany.
Możliwe są między innymi:
- zakażenie miejsca operowanego
- krwiak
- surowiczak
- rozejście się brzegów rany
- przedłużone sączenie
- opóźnione gojenie
- martwica fragmentu tkanek.
Nie każde z tych powikłań wymaga takiego samego leczenia. Dlatego przy nieprawidłowym przebiegu gojenia istotna jest ocena przyczyny.
Jak rozpoznać zakażenie rany pooperacyjnej?
Podejrzenie zakażenia pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy miejscowe objawy zamiast ustępować zaczynają narastać.
Do typowych objawów należą:
- zwiększające się zaczerwienienie
- narastający obrzęk
- miejscowe ocieplenie skóry
- coraz silniejszy ból
- ropna lub mętna wydzielina
- nieprzyjemny zapach wydzieliny
- rozchodzenie się brzegów rany.
Mogą pojawić się również:
- gorączka
- dreszcze
- osłabienie
- złe samopoczucie.
Samo niewielkie zaczerwienienie czy tkliwość bezpośrednio po zabiegu nie oznaczają zakażenia. Znaczenie ma przede wszystkim nasilanie się objawów i cały obraz kliniczny.
Czy rana może zakazić się kilka dni po zabiegu?
Tak. Zakażenie miejsca operowanego często nie jest widoczne bezpośrednio po operacji.
Objawy mogą pojawić się dopiero po kilku dniach, kiedy pacjent przebywa już w domu.
W niektórych rodzajach operacji zakażenie może rozwinąć się również później, szczególnie gdy podczas zabiegu wszczepiono materiał obcy.
Dlatego rana powinna być obserwowana także po wypisie ze szpitala.
Czy każda wydzielina z rany oznacza zakażenie?
Nie. Niewielka ilość przejrzystej lub lekko podbarwionej krwią wydzieliny we wczesnym okresie może występować bez zakażenia.
Więcej uwagi wymaga wydzielina:
- mętna
- żółta lub zielonkawa
- przypominająca ropę
- o nieprzyjemnym zapachu
- pojawiająca się wraz z narastającym bólem, obrzękiem lub gorączką.
Rodzaj wydzieliny nie powinien być jednak jedynym kryterium rozpoznania infekcji.
Co to jest rozejście rany pooperacyjnej?
Rozejście rany oznacza częściowe lub całkowite oddzielenie się wcześniej zbliżonych brzegów rany operacyjnej.
Może dotyczyć tylko powierzchownych warstw skóry albo obejmować również głębsze tkanki.
Do rozejścia może dojść między innymi w związku z:
- zakażeniem
- zaburzeniami gojenia
- dużym napięciem tkanek
- nagłym wzrostem obciążenia mechanicznego rany
- obecnością krwiaka lub zbiornika płynu
- chorobami utrudniającymi prawidłowe gojenie.
Nawet niewielkie rozchodzenie się rany powinno zostać ocenione, szczególnie gdy towarzyszy mu ból, wydzielina lub zaczerwienienie.
Co to jest krwiak pooperacyjny?
Krwiak jest nagromadzeniem krwi w tkankach w okolicy operowanej.
Może objawiać się:
- powiększającym się obrzękiem
- napięciem tkanek
- zasinieniem
- bólem
- czasem wyciekiem krwi z rany.
Niewielkie podbiegnięcia krwawe po zabiegu są częste i zwykle stopniowo się wchłaniają. Krwiak oznacza natomiast wyraźniejsze nagromadzenie krwi.
Duży lub szybko powiększający się krwiak może wymagać interwencji, szczególnie jeśli powoduje silny ból, ucisk, zaburzenia krążenia albo utrudnia gojenie rany.
Co to jest surowiczak po operacji?
Surowiczak, nazywany również seromą, jest zbiornikiem płynu gromadzącego się w przestrzeni powstałej po zabiegu.
Może być wyczuwany jako:
- miękkie uwypuklenie
- obrzęk
- uczucie przemieszczania się płynu
- napięcie w operowanej okolicy.
Nie każdy surowiczak wymaga leczenia. Niewielkie, bezobjawowe zbiorniki mogą ulec samoistnemu wchłonięciu.
Większe lub bolesne seromy, a także zbiorniki zaburzające gojenie albo budzące podejrzenie zakażenia, mogą wymagać dalszego postępowania.
Jak rozpoznaje się problem z raną po zabiegu?
Podstawą jest obejrzenie i zbadanie rany oraz poznanie przebiegu okresu pooperacyjnego.
Lekarz może zapytać:
- kiedy wykonano zabieg
- jaki był jego rodzaj
- kiedy pojawiły się niepokojące objawy
- czy ból rośnie czy maleje
- czy wystąpiła gorączka
- czy rana zaczęła sączyć
- czy doszło do urazu lub dużego obciążenia operowanej okolicy.
Podczas badania oceniane są rana i otaczające tkanki.
W zależności od podejrzewanego problemu mogą być potrzebne dodatkowe badania, na przykład laboratoryjne, mikrobiologiczne lub obrazowe. Nie są one jednak konieczne przy każdej kontroli pooperacyjnej.
Czy przy zakażeniu rany zawsze potrzebny jest wymaz?
Nie każde podejrzenie zakażenia wymaga takiego samego badania mikrobiologicznego.
Decyzję podejmuje się na podstawie rodzaju rany, nasilenia objawów, obecności wydzieliny, wcześniejszego leczenia i ogólnego stanu pacjenta.
W określonych przypadkach materiał pobrany z zakażonej rany może pomóc w identyfikacji drobnoustroju i doborze leczenia.
Wyniku posiewu nie powinno się jednak interpretować w oderwaniu od obrazu klinicznego.
Jak leczy się zakażoną ranę pooperacyjną?
Postępowanie zależy od głębokości i rozległości zakażenia oraz stanu pacjenta.
Może obejmować między innymi:
- miejscowe leczenie rany
- umożliwienie odpływu zakażonej wydzieliny
- częściowe lub całkowite otwarcie rany w określonych sytuacjach
- oczyszczanie tkanek
- antybiotykoterapię, jeżeli istnieją do niej wskazania.
W głębokim zakażeniu może być potrzebne leczenie zabiegowe.
NICE zaleca zastosowanie odpowiedniej antybiotykoterapii, gdy zakażeniu miejsca operowanego towarzyszy cellulitis, czyli szerzące się zakażenie skóry i tkanki podskórnej. Wybór leku powinien uwzględniać prawdopodobne bakterie, miejscową oporność i – jeśli są dostępne – wyniki badań mikrobiologicznych.
Nie każdy nieprawidłowo wyglądający fragment rany oznacza jednak, że pacjent powinien otrzymać antybiotyk.
Czy zakażoną ranę ponownie się zszywa?
Nie zawsze.
Jeżeli rana została otwarta z powodu zakażenia lub pozostawiona otwarta w celu umożliwienia odpływu wydzieliny, może goić się tzw. wtórnym zamiarem – stopniowo wypełniając się nową tkanką od głębi.
W innych sytuacjach po oczyszczeniu możliwe jest opóźnione zamknięcie rany.
Decyzja zależy od rodzaju zakażenia, stanu tkanek i lokalizacji rany.
Czy można przemywać ranę spirytusem lub wodą utlenioną?
Nie należy rutynowo stosować dowolnych środków odkażających bez zaleceń dotyczących konkretnej rany.
NICE zaleca stosowanie jałowego roztworu soli fizjologicznej do oczyszczania rany chirurgicznej w pierwszych 48 godzinach. Po 48 godzinach w określonych otwartych ranach możliwe jest oczyszczanie wodą.
Nie oznacza to, że każdą ranę po zabiegu należy samodzielnie codziennie przemywać. Pierwszeństwo mają zalecenia otrzymane po konkretnym zabiegu.
Czy można kąpać się z raną pooperacyjną?
Sposób pielęgnacji zależy od zabiegu, zastosowanego opatrunku i sposobu zamknięcia rany.
NICE wskazuje, że po 48 godzinach od operacji prysznic jest zwykle bezpieczny dla rany chirurgicznej.
Nie jest to jednak równoznaczne z długotrwałym moczeniem rany w wannie, basenie lub zbiorniku wodnym.
Jeżeli chirurg przekazał inne zalecenia wynikające z rodzaju zabiegu, należy kierować się nimi.
Czy można samodzielnie zmieniać opatrunek?
Tak, jeżeli takie postępowanie zostało zalecone i pacjent wie, w jaki sposób zrobić to prawidłowo.
Przed dotykaniem opatrunku lub okolicy rany należy dokładnie umyć ręce.
NICE zaleca stosowanie przy zmianie opatrunku techniki aseptycznej bez dotykania powierzchni mających bezpośredni kontakt z raną.
Jeżeli opatrunek:
- szybko przesiąka krwią
- wielokrotnie przesiąka wydzieliną
- ma nieprzyjemny zapach
- wymaga coraz częstszych zmian
warto skonsultować ranę zamiast ograniczać się do kolejnych zmian opatrunku.
Czy krwawienie z rany po zabiegu jest normalne?
Niewielkie podbarwienie opatrunku krwią bezpośrednio po zabiegu może się zdarzyć. Aktywne lub nawracające krwawienie wymaga większej uwagi.
Jeśli rana zaczyna krwawić, można zastosować bezpośredni ucisk zgodnie z otrzymanymi zaleceniami.
Oceny lekarskiej wymaga szczególnie:
- krwawienie, którego nie udaje się opanować
- szybkie przesiąkanie kolejnych opatrunków
- powiększający się obrzęk sugerujący krwiak
- osłabienie, zawroty głowy lub omdlenie.
Kiedy należy szybciej skontaktować się z lekarzem po operacji?
Kontakt jest wskazany, jeśli przebieg gojenia zaczyna różnić się od wcześniej obserwowanej poprawy.
Szczególnie ważne objawy to:
- nasilający się zamiast ustępującego ból
- powiększające się zaczerwienienie
- wyraźne ocieplenie rany
- narastający obrzęk
- ropna lub nieprzyjemnie pachnąca wydzielina
- gorączka
- rozejście się brzegów
- uporczywe sączenie
- ponowne krwawienie
- szybko rosnący guz lub obrzęk w miejscu zabiegu.
CDC jako podstawowe objawy zakażenia miejsca operowanego wymienia między innymi zaczerwienienie i ból wokół rany, mętną wydzielinę oraz gorączkę.
Co może utrudniać gojenie rany po zabiegu?
Na tempo gojenia wpływa zarówno rodzaj operacji, jak i ogólny stan pacjenta.
Znaczenie mogą mieć między innymi:
- zakażenie
- niedostateczne ukrwienie tkanek
- cukrzyca
- palenie tytoniu
- otyłość
- niedożywienie
- zaburzenia odporności
- niektóre leki
- znaczne napięcie brzegów rany
- powtarzające się urazy lub nadmierne obciążanie operowanej okolicy.
Wolniejsze gojenie nie oznacza automatycznie, że doszło do błędu podczas zabiegu. Przyczyn może być wiele i powinny być oceniane indywidualnie.
Czy można zapobiegać problemom z raną po operacji?
Nie można wyeliminować wszystkich powikłań, ale prawidłowa pielęgnacja i przestrzeganie zaleceń pooperacyjnych zmniejszają część ryzyka.
Ważne jest między innymi:
- mycie rąk przed kontaktem z raną lub opatrunkiem
- stosowanie opatrunków zgodnie z zaleceniem
- niewycinanie samodzielnie szwów
- niezdrapywanie strupów
- nieuciskanie i niewyciskanie wydzieliny
- unikanie niepotrzebnego dotykania rany
- przestrzeganie zaleceń dotyczących wysiłku i obciążania operowanej okolicy.
Antybiotyków nie powinno się stosować profilaktycznie po zabiegu bez wskazania medycznego. WHO podkreśla, że pooperacyjne antybiotyki powinny służyć leczeniu rozpoznanego zakażenia, a nie rutynowemu zapobieganiu mu.
Jak przygotować się do kontroli pooperacyjnej?
Na wizytę warto zabrać:
- kartę informacyjną z zabiegu lub wypisu
- zalecenia pooperacyjne
- wyniki badania histopatologicznego, jeśli są już dostępne
- informacje o przyjmowanych lekach.
Warto również wiedzieć:
- kiedy pojawiły się obecne dolegliwości
- czy ból zmniejsza się czy nasila
- czy występowała gorączka
- kiedy rozpoczęło się sączenie lub krwawienie
- jak często trzeba zmieniać opatrunek.
Jeżeli wygląd rany zmienił się w ostatnich dniach, wcześniejsze zdjęcia mogą pomóc lekarzowi ocenić dynamikę problemu.
Najczęstsze pytania
Czy zaczerwienienie wokół szwów jest normalne?
Niewielkie zaczerwienienie bezpośrednio przy ranie może występować na początku gojenia. Bardziej niepokojące jest zaczerwienienie, które rozszerza się, staje się intensywniejsze albo towarzyszą mu rosnący ból, obrzęk, ciepło i wydzielina.
Czy rana może boleć kilka dni po operacji?
Tak. Ból po zabiegu jest spodziewany, ale powinien mieć tendencję do zmniejszania się. Nowy lub narastający ból po okresie poprawy wymaga większej uwagi, zwłaszcza jeśli pojawiają się jednocześnie zaczerwienienie, obrzęk lub gorączka.
Czy niewielkie sączenie z rany jest prawidłowe?
Niewielka ilość przejrzystej lub podbarwionej krwią wydzieliny może pojawiać się we wczesnym okresie. Duża ilość wydzieliny, ropa, nieprzyjemny zapach albo coraz częstsze przesiąkanie opatrunku powinny zostać skonsultowane.
Czy rozejście jednego szwu jest niebezpieczne?
Nie można tego ocenić wyłącznie na podstawie liczby szwów. Ważna jest głębokość rany, jej lokalizacja i stopień oddzielenia tkanek. Nawet niewielkie rozejście warto skontrolować, a znaczne otwarcie rany wymaga szybkiej pomocy.
Czy surowiczak zawsze trzeba opróżniać?
Nie. Niewielki, bezobjawowy zbiornik płynu może samoistnie się wchłonąć. Decyzja o obserwacji, nakłuciu lub innym leczeniu zależy od rozmiaru, objawów, lokalizacji i ryzyka zakażenia.
Czy gorączka po operacji oznacza zakażenie rany?
Nie zawsze. Podwyższona temperatura po zabiegu może mieć różne przyczyny. Jeżeli jednak gorączce towarzyszą narastający ból, zaczerwienienie, obrzęk lub ropna wydzielina z rany, zakażenie miejsca operowanego trzeba uwzględnić w diagnostyce.
Czy kontrola jest potrzebna, jeśli rana wygląda dobrze?
Jeżeli kontrola została zaplanowana przez operatora, należy się na nią zgłosić również przy prawidłowym gojeniu. Może być potrzebna do usunięcia szwów, oceny wyniku leczenia lub omówienia badania histopatologicznego. Nie każdy zabieg wymaga jednak identycznego schematu kontroli.
Czy można samemu stosować maść z antybiotykiem na ranę?
Nie należy rutynowo stosować miejscowych antybiotyków bez wskazania. NICE nie zaleca miejscowych środków przeciwdrobnoustrojowych w celu zapobiegania zakażeniu prawidłowo zamkniętych ran chirurgicznych. Rodzaj pielęgnacji powinien wynikać z charakteru konkretnej rany.
Powiązane informacje
Chirurg ogólny Wrocław
Konsultacje chirurgiczne, kwalifikacja i dalsze postępowanie.
Przejdź do strony →Rany przewlekłe
Przedłużające się gojenie – przyczyny, ocena i dalsze postępowanie.
Przejdź do strony →Ropień skóry i tkanki podskórnej
Bolesny obrzęk i zakażenie – objawy wymagające oceny lekarskiej.
Przejdź do strony →Umów konsultację chirurgiczną we Wrocławiu
Kontrola pooperacyjna pozwala ocenić przebieg gojenia rany i ustalić dalsze postępowanie. Na konsultację warto zabrać dokumentację zabiegu, zalecenia pooperacyjne oraz listę przyjmowanych leków.
OMEGA Medical Clinics
ul. Traugutta 72/U2, 50-418 Wrocław
Rejestracja:
e-mail:
Umów wizytę u wybranego lekarza
Wybierz lekarza lub poznaj jego profil.
Nie widzisz wolnego terminu? Zadzwoń — pomożemy znaleźć dogodny termin.
Zadzwoń: 717 181 801OMEGA Medical Clinics · Wrocław
Umów wizytę
Skontaktuj się z rejestracją, aby ustalić termin konsultacji.