Łuszczyca – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie

Łuszczyca jest przewlekłą chorobą immunologiczno-zapalną.

Układ odpornościowy pobudza w skórze procesy prowadzące do:

• przewlekłego stanu zapalnego
• nadmiernego namnażania komórek naskórka
• skrócenia czasu ich dojrzewania.

W zdrowej skórze komórki stopniowo przemieszczają się ku powierzchni i naturalnie się złuszczają.

W łuszczycy proces ten zachodzi:

• znacznie szybciej.

W efekcie tworzą się:

• pogrubiałe blaszki
• charakterystyczna łuska.

Nie.

Łuszczyca nie jest:

• infekcją bakteryjną
• wirusową
• grzybiczą.

Nie przenosi się przez:

• dotyk
• basen
• ręcznik
• kontakt seksualny.

Widoczna łuska również nie zawiera czynnika, którym można „zarazić” inną osobę.

Typowe lokalizacje to:

• łokcie
• kolana
• skóra głowy
• okolica krzyżowa.

Może jednak występować praktycznie:

• na całej skórze.

Szczególne znaczenie mają zmiany w miejscach o dużym wpływie na funkcjonowanie, np.:

• twarz
• dłonie
• stopy
• narządy płciowe
• paznokcie.

Nawet niewielka powierzchnia zajętej skóry może wtedy powodować bardzo duży:

• dyskomfort
• wpływ na jakość życia.

Najczęściej występuje:

Łuszczyca plackowata

Powoduje:

• typowe dobrze odgraniczone blaszki z łuską.

Inne postacie obejmują:

• łuszczycę kropelkowatą
• odwróconą
• krostkową
• erytrodermię łuszczycową.

Możliwe jest również istotne zajęcie:

• skóry głowy
• paznokci
• dłoni i stóp.

Poszczególne postacie mogą wymagać odmiennego leczenia.

Tak, szczególnie postać kropelkowata.

Zmiany mogą pojawić się po:

• zakażeniu paciorkowcem grupy A.

U pacjenta z nagłym wysiewem licznych małych zmian lekarz może zapytać o:

• niedawny ból gardła
• gorączkę
• przebytą anginę.

Nie oznacza to jednak, że każda łuszczyca wymaga antybiotyku.

To rzadsza postać, w której pojawiają się jałowe krosty.

Może mieć charakter:

• miejscowy
• uogólniony.

Uogólniona łuszczyca krostkowa może przebiegać z:

• gorączką
• bardzo złym stanem ogólnym
• rozległymi zmianami.

Wymaga pilnej oceny specjalistycznej.

NICE zaleca skierowanie pacjenta z uogólnioną łuszczycą krostkową do pilnej oceny tego samego dnia.

Tak, bardzo często.

Może powodować:

• łuszczenie
• zaczerwienienie
• świąd.

Zmiany mogą wychodzić poza linię włosów.

Czasami trudno odróżnić je od:

• łojotokowego zapalenia skóry.

W niektórych przypadkach cechy obu chorób mogą:

• współistnieć.

Tak.

Możliwe są między innymi:

• drobne wgłębienia powierzchni paznokcia
• odklejanie płytki
• pogrubienie
• przebarwienie.

Zmiany mogą przypominać:

• grzybicę paznokci.

Dlatego przy niejednoznacznym obrazie czasami potrzebna jest diagnostyka w kierunku:

• zakażenia grzybiczego.

To przewlekła zapalna choroba stawów związana z łuszczycą.

Może obejmować:

• małe stawy dłoni i stóp
• większe stawy
• kręgosłup
• przyczepy ścięgien.

Może pojawić się:

• po zmianach skórnych
• jednocześnie z nimi
• czasami wcześniej.

Nieleczony stan zapalny może prowadzić do:

• trwałego uszkodzenia stawu.

Tak.

NICE rekomenduje ocenę pod kątem łuszczycowego zapalenia stawów:

• co najmniej raz w roku

u osób z każdym rodzajem łuszczycy, ze szczególną uwagą w pierwszych 10 latach od początku choroby.

U dorosłych można wykorzystywać między innymi:

• kwestionariusz PEST.

Nie wykrywa on jednak wszystkich postaci, szczególnie osiowej.

Predyspozycja może być dziedziczona.

Jeżeli choroba występuje w rodzinie, ryzyko jest:

• większe.

Nie oznacza to jednak, że dziecko osoby z łuszczycą:

• na pewno zachoruje.

Do ujawnienia choroby potrzebne są również:

• inne czynniki.

To pojawienie się zmian łuszczycowych w miejscu urazu skóry.

Może wystąpić po:

• zadrapaniu
• otarciu
• oparzeniu
• tatuażu.

Nie oznacza to, że każdy uraz spowoduje:

• nową zmianę.

Mechanizm jest związany z reakcją zapalną u osoby predysponowanej.

Nadmierne spożycie może wiązać się z gorszą kontrolą choroby i dodatkowymi problemami zdrowotnymi.

Ma znaczenie również przy doborze niektórych:

• terapii ogólnoustrojowych.

Podczas konsultacji warto szczerze powiedzieć lekarzowi o:

• ilości alkoholu.

Nie ma diety, która została potwierdzona jako metoda trwałego wyleczenia łuszczycy.

Zdrowe żywienie jest jednak ważne szczególnie ze względu na:

• otyłość
• cukrzycę
• ryzyko sercowo-naczyniowe.

U osoby z nadmierną masą ciała redukcja masy może również:

• poprawiać ogólną odpowiedź na leczenie
• zmniejszać obciążenie zapalne.

Nie zastępuje jednak potrzebnego leczenia dermatologicznego.

Tak, otyłość częściej współistnieje z łuszczycą i może wpływać na przebieg choroby.

Łuszczyca jest obecnie traktowana jako problem, który może wiązać się również z:

• zespołem metabolicznym
• cukrzycą
• chorobami sercowo-naczyniowymi.

Dlatego szczególnie przy ciężkiej chorobie warto oceniać nie tylko:

• skórę
• ale również zdrowie ogólne.

NICE zaleca ocenę ryzyka sercowo-naczyniowego u dorosłych z ciężką łuszczycą.

Tak, czasami bardzo istotnie.

Widoczne zmiany mogą powodować:

• wstyd
• stygmatyzację
• wycofanie społeczne
• obniżenie samooceny.

Mogą wpływać na:

• relacje
• życie seksualne
• pracę.

NICE podkreśla, że wpływ psychologiczny i społeczny powinien być oceniany niezależnie od samej powierzchni zmian.

Tak, jeśli obraz jest nietypowy lub istnieją wątpliwości diagnostyczne.

Biopsja może pomóc odróżnić łuszczycę od:

• wyprysku
• grzybicy
• innych chorób zapalnych skóry.

Nie jest jednak rutynowo potrzebna przy:

• klasycznej łuszczycy plackowatej.

Nie tylko liczbą zmian.

Uwzględnia się między innymi:

• powierzchnię zajętej skóry
• nasilenie zmian
• lokalizację
• wpływ na życie.

Stosowane są między innymi:

• BSA
• PASI
• DLQI.

Szczególnie ważne są tzw. miejsca o dużym wpływie, np.:

• dłonie
• stopy
• twarz
• narządy płciowe
• paznokcie.

Niewielka powierzchnia w takim miejscu może być klinicznie:

• bardzo istotna.

To kwestionariusz oceniający wpływ choroby skóry na codzienne życie.

Pyta między innymi o:

• objawy
• ubranie
• pracę
• relacje
• aktywność.

Dzięki temu można wychwycić sytuację, w której stosunkowo niewielka powierzchnia zmian powoduje:

• bardzo duże cierpienie.

Najczęściej miejscowo.

Stosuje się preparaty wpływające na:

• stan zapalny
• nadmierne namnażanie naskórka
• łuszczenie.

Leczenie dobiera się inaczej dla:

• skóry głowy
• twarzy
• fałdów
• tułowia.

To leki miejscowe wpływające na namnażanie i dojrzewanie komórek naskórka.

Mogą być stosowane:

• samodzielnie
• w połączeniu z innym leczeniem.

Nie są tym samym co:

• suplement witaminy D przyjmowany doustnie.

Nie powinno się zakładać, że wysokie dawki suplementu będą działać na skórę tak samo jak:

• miejscowa terapia dermatologiczna.

To leczenie kontrolowanym promieniowaniem ultrafioletowym w warunkach medycznych.

NICE zaleca między innymi wąskopasmowe UVB przy łuszczycy plackowatej lub kropelkowatej, której nie można kontrolować samą terapią miejscową.

Fototerapia nie jest tym samym co:

• opalanie
• solarium.

Dawka jest kontrolowana medycznie.

Gdy terapia miejscowa nie zapewnia odpowiedniej kontroli, a choroba istotnie wpływa na zdrowie lub życie pacjenta.

NICE zaleca rozważyć leczenie ogólnoustrojowe między innymi gdy:

• choroba jest rozległa
• znacząco wpływa na dobrostan
• zajmuje ważne funkcjonalnie miejsca
• fototerapia jest nieskuteczna lub niewłaściwa.

Nie trzeba mieć zmian na większości ciała, aby leczenie ogólne było uzasadnione.

To terapie działające bardzo precyzyjnie na określone elementy odpowiedzi immunologicznej.

Mogą hamować między innymi szlaki związane z:

• określonymi cytokinami zapalnymi.

Dzięki temu możliwa jest bardzo duża poprawa nawet przy:

• ciężkiej łuszczycy.

Nie są jednak pierwszym leczeniem dla każdego pacjenta z pojedynczymi blaszkami.

Łuszczyca jest chorobą przewlekłą, dlatego skuteczne leczenie często wymaga długotrwałej kontynuacji.

Po odstawieniu możliwy jest:

• nawrót.

Decyzję o kontynuacji, zmianie lub przerwaniu terapii podejmuje się na podstawie:

• skuteczności
• bezpieczeństwa
• sytuacji pacjenta.

Tak, jeżeli po odpowiednim czasie nie uzyskuje się oczekiwanego efektu lub występują istotne działania niepożądane.

NICE zaleca ocenę skuteczności terapii celowanych i zmianę na inną, jeśli odpowiedź jest niewystarczająca.

Współczesna dermatologia dysponuje wieloma:

• klasami leczenia.

Brak odpowiedzi na jeden lek nie oznacza braku możliwości dalszego leczenia.

Nie można całkowicie zapobiec chorobie u osoby z predyspozycją genetyczną.

Można natomiast ograniczać część czynników nasilających:

• palenie
• nadmierny alkohol
• otyłość
• urazy skóry.

Ważne jest również właściwe leczenie:

• infekcji
• chorób współistniejących.

Warto wiedzieć:

• kiedy pojawiły się pierwsze zmiany
• gdzie najczęściej występują
• jak szybko wracają po leczeniu.

Dobrze przygotować informacje o:

• dotychczasowych maściach
• fototerapii
• lekach ogólnoustrojowych.

Należy zgłosić:

• zmiany paznokci
• ból stawów
• obrzęk stawów
• poranną sztywność.

Warto powiedzieć lekarzowi o:

• łuszczycy w rodzinie
• niedawnych infekcjach
• paleniu
• chorobach metabolicznych.

Jeżeli zmiany aktualnie są mniejsze niż podczas zaostrzenia, pomocne mogą być:

• zdjęcia wykonane wcześniej.

Dermatolog Wrocław

Konsultacje dermatologiczne i ocena zmian skórnych.

Łojotokowe zapalenie skóry

Objawy, diagnostyka i dalsze postępowanie.

Grzybica skóry i paznokci

Objawy, diagnostyka i dalsze postępowanie.