Łojotokowe zapalenie skóry – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie

Łojotokowe zapalenie skóry, w skrócie ŁZS, jest przewlekłą i nawrotową chorobą zapalną skóry. Najczęściej zajmuje obszary bogate w gruczoły łojowe: skórę głowy, brwi, okolice nosa, uszy, brodę i środkową część klatki piersiowej.

Typowe są łuszczenie, zaczerwienienie lub zmiana koloru skóry, świąd i pieczenie. Łuska może być sucha albo bardziej tłusta i żółtawa. Choroba ma często okresy poprawy i nawrotów.

ŁZS nie jest skutkiem braku higieny. W jego rozwoju znaczenie mają między innymi łój skórny, drożdżaki z rodzaju Malassezia oraz indywidualna reakcja zapalna skóry. Leczenie zależy od lokalizacji i nasilenia zmian i może obejmować terapię przeciwgrzybiczą, przeciwzapalną oraz odpowiednią pielęgnację.

Sprawdź konsultacje dermatologiczne we Wrocławiu.

Najczęściej pojawia się łuszczenie na tle stanu zapalnego skóry.

Możliwe są:

• białe lub żółtawe łuski
• tłusta powierzchnia zmian
• zaczerwienienie.

Skóra może:

• swędzieć
• piec
• być wrażliwa.

Na ciemniejszych fototypach zmiany mogą wyglądać bardziej:

• brunatnie
• fioletowawo
• jaśniej od otaczającej skóry.

AAD podkreśla, że wygląd może wyraźnie różnić się w zależności od koloru skóry.

Nie.

Może być:

• tłusta i żółtawa
• sucha i biała
• mieszana.

AAD wskazuje, że na skórze głowy wysypka może być zarówno sucha, jak i pokryta tłustą łuską.

Dlatego sama sucha łuska nie wyklucza:

• ŁZS.

To grupa drożdżaków naturalnie obecnych na ludzkiej skórze.

Występują również u osób:

• bez ŁZS.

Problem prawdopodobnie polega nie tylko na samej obecności drożdżaków, ale na:

• ich ilości
• składzie sebum
• reakcji immunologicznej skóry.

Skuteczność części leków przeciwgrzybiczych wspiera znaczenie Malassezia w mechanizmie choroby.

Nie.

Nie przenosi się przez:

• dotyk
• wspólne ręczniki
• kontakt z inną osobą.

Nie trzeba izolować osoby chorej.

Nie.

Nie jest typową chorobą alergiczną.

Osoba może oczywiście równocześnie mieć:

• alergię kontaktową
• AZS
• inne dermatozy.

Samo ŁZS nie wynika jednak z kontaktu z jednym konkretnym alergenem.

Może.

Wiele osób obserwuje zaostrzenia w okresach:

• przewlekłego napięcia
• niewyspania.

Stres nie jest jednak jedyną przyczyną i nie oznacza, że choroba jest:

• psychosomatyczna.

Zmiany skórne wynikają z rzeczywistego procesu zapalnego.

U części osób objawy mogą się zmniejszać, ale nie należy traktować opalania jako leczenia.

Nadmierna ekspozycja UV zwiększa ryzyko:

• uszkodzenia skóry
• nowotworów.

W rozległych, trudnych przypadkach istnieje medyczna:

• fototerapia UVB

ale nie jest ona odpowiednikiem zwykłego opalania.

Tak.

Może powodować:

• łuszczenie
• zaczerwienienie brzegów powiek
• świąd
• obrzęk.

Może współistnieć z:

• zapaleniem brzegów powiek.

Przy bólu oka, pogorszeniu widzenia lub nasilonym światłowstręcie potrzebna jest jednak ocena pod kątem:

• innych chorób okulistycznych.

Nie.

U niemowląt występuje postać określana jako:

• ciemieniucha.

Najczęściej dotyczy:

• skóry głowy.

Może również obejmować:

• fałdy skóry
• okolicę pieluszkową.

Ciemieniucha najczęściej ustępuje:

• samoistnie w kolejnych miesiącach.

Łuszczyca zwykle tworzy grubsze, bardziej wyraźnie odgraniczone blaszki.

Łuska może być:

• bardziej srebrzysta
• sucha.

ŁZS częściej daje:

• cieńszą
• żółtawą lub tłustą łuskę
• zmiany w brwiach i fałdach nosa.

Czasami obie choroby mogą współistnieć.

AAD używa wtedy określenia:

• sebopsoriasis.

AZS zwykle wiąże się z większą suchością skóry i bardziej nasilonym świądem.

Typowa lokalizacja zależy od:

• wieku.

ŁZS częściej pojawia się w:

• obszarach łojotokowych
• skórze głowy
• brwiach
• fałdach nosa.

Obie choroby mogą jednak:

• współistnieć.

Tak.

Szczególnie zmiany:

• na twarzy
• klatce piersiowej

mogą czasami przypominać zakażenie dermatofitami.

Jeżeli obraz jest nietypowy lub leczenie nie działa, dermatolog może wykonać:

• badanie mykologiczne
• inne badania.

Nie powinno się zakładać, że każda łuszcząca się zmiana jest:

• ŁZS.

Zwykle nie.

Może być potrzebna, gdy:

• obraz jest nietypowy
• podejrzewa się dwie choroby jednocześnie
• standardowe leczenie nie działa.

AAD wskazuje biopsję jako możliwe badanie przy problemie z różnicowaniem np.:

• ŁZS
• łuszczycy
• innych dermatoz.

Podstawą są odpowiednio dobrane szampony lecznicze.

Mogą zawierać składniki działające:

• przeciwgrzybiczo
• przeciwłupieżowo
• keratolitycznie.

AAD wskazuje, że przy łagodnym i umiarkowanym ŁZS skóry głowy szampon przeciwłupieżowy może być:

• wystarczającym leczeniem.

Przy silnym zapaleniu czasami potrzebne jest dodatkowe:

• leczenie przeciwzapalne.

Nie zawsze.

Częstotliwość zależy od:

• składnika aktywnego
• nasilenia zmian
• rodzaju włosów.

Niektóre preparaty stosuje się:

• kilka razy w tygodniu
• inne rzadziej.

Po uzyskaniu poprawy część osób kontynuuje preparat:

• raz w tygodniu

jako leczenie podtrzymujące.

Często stosuje się miejscowe leczenie przeciwgrzybicze oraz, w razie potrzeby, krótkotrwałe leczenie przeciwzapalne.

Skóra twarzy jest:

• cieńsza
• bardziej podatna na działania niepożądane.

Dlatego nie powinno się długo stosować na własną rękę:

• silnych miejscowych steroidów.

Dostępne są również:

• niesteroidowe leki przeciwzapalne.

Tak, ale głównie krótkotrwale podczas silniejszego zaostrzenia.

Mogą szybko zmniejszyć:

• stan zapalny
• świąd
• zaczerwienienie.

AAD wskazuje, że dermatolog może dołączyć miejscowy steroid, gdy leczenie przeciwgrzybicze lub szampon nie wystarcza.

Na twarzy trzeba szczególnie uważać na:

• zbyt długie stosowanie
• zbyt silny preparat.

Istnieją niesteroidowe miejscowe leki przeciwzapalne.

AAD wymienia między innymi:

• inhibitory kalcyneuryny
• nowoczesne miejscowe inhibitory określonych szlaków zapalnych.

Mogą być szczególnie przydatne w:

• delikatnych okolicach twarzy
• przy nawracającej chorobie.

Nie wszystkie są odpowiednie dla:

• każdego wieku
• każdego pacjenta.

Ponieważ predyspozycja skóry, aktywność gruczołów łojowych i mikrobiom nie znikają trwale po krótkim leczeniu.

Celem terapii jest więc:

• kontrola choroby
• wydłużanie okresów remisji.

Nawrót nie oznacza, że wcześniejsze leczenie było:

• nieskuteczne.

Przede wszystkim tych, które rzeczywiście podrażniają skórę.

AAD szczególnie zwraca uwagę na:

• produkty zapachowe
• agresywne detergenty
• preparaty zawierające drażniący alkohol.

Nie oznacza to konieczności używania:

• jednej konkretnej marki.

Im prostsza i łagodniejsza pielęgnacja, tym często lepiej.

Może u części osób podrażniać skórę głowy.

Nie musi jednak pogarszać choroby u każdego.

Jeżeli po farbowaniu regularnie pojawia się:

• intensywny świąd
• sączenie
• obrzęk

warto rozważyć również:

• alergiczny wyprysk kontaktowy.

W takim przypadku samo leczenie ŁZS może nie wystarczyć.

Samo ŁZS zwykle nie prowadzi do trwałego łysienia.

Silny stan zapalny i intensywne drapanie mogą jednak przejściowo zwiększać:

• wypadanie
• łamliwość włosów.

Jeżeli występuje wyraźne, postępujące przerzedzenie, trzeba rozważyć inne przyczyny.

Nie powinien być traktowany jako standardowe leczenie medyczne.

Nie ma potrzeby zastępować nim terapii o lepiej potwierdzonej skuteczności.

Domowe metody mogą również:

• podrażniać
• opóźniać prawidłowe leczenie.

Nie rutynowo u każdej osoby.

Jeżeli istnieją inne objawy lub czynniki ryzyka niedoboru, lekarz może zlecić:

• odpowiednie badania.

Sam ŁZS nie jest wskazaniem do wykonywania bardzo szerokiego panelu:

• witamin
• minerałów.

Tak.

Ciężkie lub rozległe ŁZS może występować częściej w niektórych stanach związanych z:

• zaburzeniami odporności.

Nie oznacza to, że każda osoba z ŁZS wymaga:

• diagnostyki immunologicznej
• testów na HIV.

Dalsza diagnostyka ma sens przy:

• nietypowym obrazie
• bardzo rozległej lub opornej chorobie
• innych wskazówkach klinicznych.

W rozległych, trudnych przypadkach może być rozważana.

AAD wymienia medyczną terapię UVB jako jedną z możliwych opcji przy:

• rozległym ŁZS opornym na standardowe leczenie.

Nie oznacza to, że pacjent powinien chodzić do:

• solarium.

Niepokojące są:

• silny ból
• ropienie
• szybko narastający obrzęk.

Szybkiej oceny wymagają również:

• nagłe rozległe zmiany
• gorączka
• znaczne pogorszenie stanu ogólnego.

Taki przebieg nie jest typowy dla zwykłego ŁZS.

Warto zanotować:

• kiedy problem się rozpoczął
• gdzie najczęściej pojawiają się zmiany.

Dobrze wiedzieć:

• czy łuska jest sucha czy tłusta
• czy występuje świąd
• co nasila objawy.

Należy przygotować listę:

• używanych szamponów
• kremów
• dotychczasowych leków.

Szczególnie warto powiedzieć o:

• stosowaniu miejscowych steroidów
• farbowaniu włosów
• nowych kosmetykach.

Jeżeli choroba okresowo wygląda znacznie gorzej niż podczas wizyty, pomocne mogą być:

• zdjęcia wykonane w czasie zaostrzenia.

Dermatolog Wrocław

Konsultacje dermatologiczne i ocena zmian skórnych.

Łuszczyca

Objawy, diagnostyka i dalsze postępowanie.

Wypadanie włosów i łysienie

Objawy, diagnostyka i dalsze postępowanie.