Ganglion – kiedy guzek wymaga konsultacji?
Ganglion to łagodna torbiel wypełniona gęstym, galaretowatym płynem, najczęściej pojawiająca się w okolicy nadgarstka lub dłoni. Może mieć postać wyraźnego guzka pod skórą, ale czasami znajduje się głębiej i nie jest widoczny z zewnątrz.
Ganglion może być całkowicie bezbolesny albo powodować ból, dyskomfort przy obciążaniu nadgarstka, ograniczenie ruchu lub osłabienie chwytu. Wielkość zmiany może się zmieniać – torbiel może okresowo powiększać się, zmniejszać, a nawet samoistnie zanikać.
W większości przypadków ganglion nie jest zmianą nowotworową i nie wymaga leczenia, jeśli nie powoduje dolegliwości. Jeżeli jednak guz jest nietypowy, szybko rośnie, boli lub utrudnia funkcjonowanie ręki, warto ustalić jego charakter podczas konsultacji.
Sprawdź konsultacje ortopedyczne we Wrocławiu.
Czym jest ganglion?
Ganglion jest torbielą powstającą najczęściej w sąsiedztwie:
- stawu
- torebki stawowej
- pochewki ścięgna.
Wewnątrz znajduje się gęsty płyn przypominający żel.
Ganglion może być połączony ze stawem lub pochewką ścięgna za pomocą niewielkiej szypuły.
ASSH opisuje gangliony jako najczęstsze guzy tkanek miękkich występujące w obrębie dłoni i nadgarstka.
Gdzie najczęściej pojawia się ganglion?
Najczęstszą lokalizacją jest nadgarstek.
Ganglion może powstać:
- na grzbietowej stronie nadgarstka
- po stronie dłoniowej nadgarstka
- przy podstawie palca
- w okolicy dalszego stawu palca.
Ganglion na grzbiecie nadgarstka może szczególnie uwidaczniać się podczas zginania ręki.
Czy ganglion może pojawić się na palcu?
Tak.
Ganglion może powstać w okolicy pochewki ścięgna palca.
Innym typem jest torbiel śluzowa w pobliżu dalszego stawu międzypaliczkowego, czyli stawu znajdującego się blisko paznokcia.
Takie torbiele częściej występują u osób ze zmianami zwyrodnieniowymi tego stawu.
Jak wygląda ganglion?
Najczęściej jest to:
- okrągły lub owalny guzek
- o stosunkowo gładkim obrysie
- o różnej wielkości
- niekiedy elastyczny lub napięty.
Może być dobrze widoczny albo praktycznie niewyczuwalny.
Wielkość może zmieniać się w zależności od aktywności.
Czy ganglion może zmieniać wielkość?
Tak.
Torbiel może:
- zwiększać się
- zmniejszać
- okresowo zanikać
- ponownie się pojawiać.
ASSH wskazuje również, że część ganglionów może samoistnie zniknąć bez leczenia.
Co to jest ganglion ukryty?
Tak zwany occult ganglion to niewielka lub głęboko położona torbiel, która może powodować dolegliwości, mimo że nie widać charakterystycznego guzka.
W takich przypadkach pomocne może być:
ASSH wskazuje MRI jako możliwe badanie pomocne szczególnie wtedy, gdy podejrzewa się torbiel, której nie można łatwo wyczuć podczas badania.
Jakie objawy może powodować ganglion?
Ganglion może być całkowicie bezobjawowy.
Jeżeli powoduje dolegliwości, mogą występować:
- ból
- tępy dyskomfort
- uczucie napięcia
- ograniczenie ruchomości
- słabszy chwyt
- dyskomfort przy podpieraniu się na dłoni.
AAOS opisuje między innymi tępy ból, problem z siłą chwytu oraz ból przy pozycji podobnej do wykonywania pompki jako możliwe objawy ganglionu nadgarstka.
Dlaczego ganglion boli podczas podpierania się na ręce?
Przy mocnym wyproście nadgarstka wzrasta obciążenie struktur stawu.
Jeżeli ganglion znajduje się w okolicy grzbietowej, może powodować ból podczas:
- pompek
- podporu
- jogi
- wstawania z podparciem dłoni.
Nie oznacza to, że sam ruch powoduje dalsze „pękanie” torbieli.
Czy ganglion może powodować drętwienie?
Może, ale nie jest to typowy objaw każdego ganglionu.
Jeżeli torbiel znajduje się w sąsiedztwie nerwu i wywiera na niego ucisk, mogą pojawić się:
- mrowienie
- drętwienie
- zaburzenia czucia
- czasem osłabienie.
AAOS opisuje również przypadki ganglionów powodujących ucisk struktur nerwowych, na przykład w kanale Guyona.
Drętwienia dłoni nie należy jednak automatycznie przypisywać ganglionowi.
Czy ganglion to nowotwór?
Typowy ganglion jest zmianą łagodną.
Nie jest rakiem.
Problem polega na tym, że nie każdy guzek ręki lub nadgarstka jest ganglionem.
Jeżeli zmiana:
- jest bardzo twarda
- szybko rośnie
- znajduje się w nietypowej lokalizacji
- jest nieruchoma
- ma nietypowy wygląd
- powoduje niejasne objawy
potrzebna jest dokładniejsza ocena.
AAOS zwraca uwagę, że przy nietypowych guzach ręki USG może być wykorzystane między innymi do rozróżnienia zmiany torbielowatej od litej.
Najczęstsze pytania
Czy ganglion jest rakiem?
Typowy ganglion jest łagodną torbielą i nie jest nowotworem złośliwym. Nie każdy guzek ręki jest jednak ganglionem, dlatego nietypowa, twarda lub szybko rosnąca zmiana wymaga oceny.
Czy ganglion może sam zniknąć?
Tak. Niektóre gangliony samoistnie zmniejszają się lub całkowicie znikają. Jeżeli zmiana nie powoduje bólu ani ograniczenia funkcji, często wystarcza obserwacja.
Czy ganglion zawsze trzeba operować?
Nie. Operację rozważa się przede wszystkim wtedy, gdy torbiel powoduje utrzymujący się ból, ograniczenie aktywności albo nawraca i nadal powoduje istotne problemy.
Czy ganglion można nakłuć?
Aspiracja jest jedną z metod leczenia. Nie usuwa jednak ściany i szypuły torbieli, dlatego ganglion może ponownie się pojawić.
Dlaczego ganglion wraca po punkcji?
Ponieważ odciągnięcie płynu nie usuwa całej struktury torbieli ani jej połączenia ze stawem lub pochewką. Z tego miejsca może ponownie zgromadzić się płyn.
Czy mogę sam przebić ganglion?
Nie. Grozi to zakażeniem oraz uszkodzeniem nerwów, naczyń i innych struktur. Szczególnie niebezpieczne może być samodzielne nakłuwanie zmian po dłoniowej stronie nadgarstka.
Czy ganglion może wrócić po operacji?
Tak. Nawroty są możliwe również po zabiegu i nie oznaczają automatycznie, że operacja została wykonana nieprawidłowo.
Czy każdy guzek na nadgarstku jest ganglionem?
Nie. Istnieją również inne zmiany tkanek miękkich i kości. Przy nietypowym obrazie USG może pomóc rozróżnić zmianę torbielowatą od litej.