Hiperprolaktynemia – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie

Hiperprolaktynemia oznacza podwyższone stężenie prolaktyny we krwi. Prolaktyna jest hormonem produkowanym przede wszystkim przez przysadkę mózgową. Jej fizjologiczną rolą jest między innymi udział w przygotowaniu piersi do laktacji i utrzymaniu produkcji mleka po porodzie.

Podwyższona prolaktyna może zaburzać funkcjonowanie osi podwzgórze–przysadka–jajnik, prowadząc do nieregularnych miesiączek, braku owulacji, wtórnego braku miesiączki, obniżenia libido oraz trudności z zajściem w ciążę. U części kobiet może pojawić się mlekotok, czyli wydzielanie mlecznej wydzieliny z piersi poza okresem karmienia.

Hiperprolaktynemia nie oznacza automatycznie guza przysadki. Prolaktyna może wzrastać między innymi w ciąży, pod wpływem stresu, niektórych leków, niedoczynności tarczycy czy chorób nerek. Diagnostyka polega przede wszystkim na potwierdzeniu, że wynik rzeczywiście jest nieprawidłowy, i ustaleniu jego przyczyny.

Sprawdź konsultacje z zakresu endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości we Wrocławiu.

Nadmiar prolaktyny może hamować wydzielanie hormonów regulujących pracę jajników.

W efekcie może dochodzić do zmniejszenia wydzielania gonadotropin – LH i FSH – oraz zaburzenia dojrzewania pęcherzyka jajnikowego i owulacji.

Może to prowadzić do:

• wydłużania cykli
• rzadkich miesiączek
• wtórnego braku miesiączki
• cykli bezowulacyjnych
• obniżenia stężenia estrogenów.

Dlatego hiperprolaktynemia jest jedną z przyczyn, które należy brać pod uwagę u kobiety z zaburzeniami miesiączkowania lub owulacji.

Poza lekami i fizjologicznymi przyczynami stężenie prolaktyny może wzrastać między innymi przy:

• niedoczynności tarczycy
• przewlekłej chorobie nerek
• niektórych chorobach wątroby
• zmianach w obrębie przysadki lub jej szypuły
• prolactinoma.

Dlatego diagnostyka nie powinna ograniczać się do samego powtarzania poziomu prolaktyny.

Warunki pobrania mogą wpływać na wynik.

Najważniejsze jest postępowanie zgodne z zaleceniami lekarza i laboratorium.

Przed badaniem warto poinformować lekarza o:

• ciąży lub możliwości ciąży
• karmieniu piersią
• wszystkich przyjmowanych lekach
• wcześniejszych wynikach prolaktyny.

Przy niewielkim podwyższeniu wynik może wymagać powtórzenia w spokojnych warunkach.

Nie należy samodzielnie odstawiać leków przed badaniem.

Rezonans magnetyczny przysadki jest wskazany wtedy, gdy po potwierdzeniu hiperprolaktynemii nie udaje się znaleźć innej przyczyny albo istnieją objawy sugerujące zmianę w obrębie przysadki.

Pituitary Society zaleca MRI przy potwierdzonej hiperprolaktynemii, jeśli nie stwierdzono innej pozagruczolakowej przyczyny.

Nie oznacza to jednak, że każda pacjentka z pojedynczym nieznacznie podwyższonym wynikiem powinna natychmiast wykonać rezonans.

Warto zabrać:

• dotychczasowe wyniki prolaktyny
• wyniki hormonów tarczycy
• inne wykonane badania hormonalne
• wynik MRI przysadki, jeśli było wykonywane
• wcześniejszą dokumentację endokrynologiczną.

Przygotuj dokładną listę wszystkich leków i suplementów.

Warto również zanotować:

• jak wyglądają cykle miesiączkowe
• od kiedy występują zaburzenia
• czy pojawia się mlekotok
• czy występują bóle głowy
• czy pojawiły się problemy z widzeniem
• czy pacjentka planuje ciążę.