dr n. med. Karolina Waleśkiewicz‑Ogórek
Ginekolog , Ginekologia dziewczęca , Endokrynolog , Endokrynologia Ginekologiczna i Rozrodczość
Wrocław
OMEGA Medical Clinics · Wrocław
Zaburzenia owulacji i cykle bezowulacyjne – przyczyny, diagnostyka i leczenie
Zaburzenia owulacji oznaczają sytuację, w której komórka jajowa nie jest uwalniana regularnie albo owulacja nie występuje wcale. Taki cykl określa się jako bezowulacyjny. Problem może prowadzić do nieregularnych miesiączek, wydłużonych cykli, wtórnego braku miesiączki oraz trudności z zajściem w ciążę.
Zaburzenia owulacji – kiedy cykl wymaga oceny?
Zaburzenia owulacji oznaczają sytuację, w której komórka jajowa nie jest uwalniana regularnie albo owulacja nie występuje wcale. Taki cykl określa się jako bezowulacyjny. Problem może prowadzić do nieregularnych miesiączek, wydłużonych cykli, wtórnego braku miesiączki oraz trudności z zajściem w ciążę.
Cykle bezowulacyjne nie są jedną konkretną chorobą. Mogą występować między innymi w PCOS, hiperprolaktynemii, zaburzeniach tarczycy, przy niedoborze energii i bardzo intensywnym wysiłku, w chorobach przysadki oraz przy przedwczesnym wygasaniu czynności jajników.
Diagnostyka polega więc nie tylko na potwierdzeniu, że owulacja nie występuje, ale przede wszystkim na znalezieniu przyczyny. Zajmuje się tym między innymi ginekolog oraz specjalista z zakresu endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości.
Sprawdź konsultacje z zakresu endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości we Wrocławiu.
Czym jest owulacja?
Owulacja to uwolnienie dojrzałej komórki jajowej z pęcherzyka jajnikowego.
Prawidłowy przebieg wymaga współpracy:
- podwzgórza
- przysadki
- jajników
- odpowiednich hormonów płciowych.
Podwzgórze i przysadka wysyłają sygnały hormonalne regulujące wzrost pęcherzyka jajnikowego. W połowie cyklu wzrost stężenia LH wywołuje owulację.
Po owulacji powstaje ciałko żółte produkujące progesteron.
Jeżeli owulacja nie następuje, cykl określa się jako bezowulacyjny.
Czy miesiączka może wystąpić bez owulacji?
Tak.
Krwawienie nie zawsze oznacza, że w danym cyklu doszło do owulacji.
Przy przewlekłych zaburzeniach owulacji endometrium może być stymulowane przez estrogeny, a następnie złuszczać się nieregularnie.
Dlatego kobieta może mieć:
- nieregularne krwawienia
- długie cykle
- bardzo obfite miesiączki
- okresowe plamienia
mimo braku prawidłowej owulacji.
Z kolei bardzo regularne cykle zwiększają prawdopodobieństwo owulacji, ale również nie dają stuprocentowej pewności w każdym pojedynczym cyklu.
Jakie objawy mogą sugerować brak owulacji?
Najbardziej typowe są zaburzenia miesiączkowania.
Mogą występować:
- cykle znacznie dłuższe niż wcześniej
- bardzo nieregularne miesiączki
- miesiączki występujące tylko kilka razy w roku
- całkowity brak miesiączki
- nieprzewidywalne krwawienia.
Problem może ujawnić się również jako trudność z zajściem w ciążę.
Dodatkowe objawy mogą wskazywać na możliwą przyczynę. Przykładowo nadmierne owłosienie może sugerować hiperandrogenizm, mlekotok – hiperprolaktynemię, a uderzenia gorąca u młodej kobiety – osłabienie funkcji jajników.
Jakie są przyczyny zaburzeń owulacji?
Przyczyn jest wiele.
Do najważniejszych należą:
- PCOS
- hiperprolaktynemia
- zaburzenia tarczycy
- niedobór energii
- znaczna utrata masy ciała
- bardzo intensywny wysiłek fizyczny
- przewlekły stres
- choroby podwzgórza lub przysadki
- przedwczesne wygasanie czynności jajników
- niektóre leki.
Zaburzenia owulacji mogą mieć zatem zarówno podłoże jajnikowe, jak i centralne – związane z podwzgórzem i przysadką.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Konsultacja jest wskazana, gdy:
- cykle wyraźnie się wydłużają
- miesiączki występują tylko kilka razy w roku
- miesiączka zanika
- występują bardzo nieregularne krwawienia
- przez dłuższy czas nie udaje się zajść w ciążę
- pojawiają się objawy hiperandrogenizmu
- występuje mlekotok
- pojawiają się uderzenia gorąca przed 40. rokiem życia.
W przypadku planowania ciąży znane zaburzenia owulacji są powodem, aby nie odkładać diagnostyki tylko dlatego, że nie minął jeszcze rok starań. NICE zaleca wcześniejszą konsultację przy znanej klinicznej przyczynie potencjalnej niepłodności.
Jak rozpoznaje się zaburzenia owulacji?
Diagnostyka zaczyna się od dokładnego wywiadu.
Lekarz może zapytać:
- jak długie są cykle
- czy miesiączki wcześniej były regularne
- kiedy wystąpiła ostatnia miesiączka
- jak zmieniała się masa ciała
- jak intensywna jest aktywność fizyczna
- czy występuje nadmierne owłosienie
- czy pojawia się mlekotok
- czy występują uderzenia gorąca
- jakie leki są stosowane.
Następnie dobierane są badania odpowiadające najbardziej prawdopodobnym przyczynom.
Jak sprawdzić, czy doszło do owulacji?
Jedną z metod jest oznaczenie progesteronu w odpowiednim momencie cyklu.
Po owulacji powstaje ciałko żółte, które produkuje progesteron.
Wzrost jego stężenia może potwierdzić, że owulacja prawdopodobnie wystąpiła.
Moment pobrania powinien być dostosowany do długości cyklu, a nie automatycznie przypisany każdej kobiecie do jednego konkretnego dnia.
Czy monitoring USG może potwierdzić owulację?
USG wykonywane w odpowiednich momentach cyklu może śledzić:
- rozwój pęcherzyka
- powstanie pęcherzyka dominującego
- jego późniejsze zmiany sugerujące owulację
- wygląd endometrium.
Monitoring może być szczególnie przydatny podczas leczenia zaburzeń owulacji.
Nie jest jednak potrzebny do rozpoznawania każdej pojedynczej nieregularnej miesiączki.
Jak wygląda leczenie zaburzeń owulacji?
Leczenie zależy od przyczyny.
Może obejmować:
- leczenie PCOS
- leczenie hiperprolaktynemii
- leczenie chorób tarczycy
- poprawę bilansu energetycznego
- ograniczenie nadmiernego wysiłku
- leczenie POI
- indukcję owulacji u kobiet planujących ciążę.
Nie każda pacjentka z zaburzeniami owulacji potrzebuje leków indukujących owulację.
Jak przygotować się do konsultacji?
Warto zanotować:
- długość cykli z ostatnich kilku miesięcy
- datę ostatniej miesiączki
- występowanie bardzo długich cykli
- zmiany masy ciała
- intensywność treningów
- występowanie nadmiernego owłosienia lub trądziku
- mlekotok
- uderzenia gorąca.
Jeżeli wcześniej wykonywano badania, warto zabrać:
- wyniki hormonów
- USG ginekologiczne
- wcześniejszy monitoring owulacji
- informacje o PCOS lub hiperprolaktynemii.
Jeżeli celem konsultacji jest ciąża, warto podać, od jak dawna trwają starania.
Najczęstsze pytania
Czy regularna miesiączka oznacza, że zawsze mam owulację?
Najczęściej regularne cykle sugerują prawidłową owulację, ale nie dają stuprocentowej pewności w każdym pojedynczym cyklu. Jeżeli istnieje konkretne wskazanie, owulację można potwierdzić odpowiednimi badaniami.
Czy można mieć krwawienie bez owulacji?
Tak. Przy cyklach bezowulacyjnych endometrium może okresowo się złuszczać i powodować krwawienie. Taki epizod nie musi być prawidłową miesiączką po owulacyjnym cyklu.
Czy brak owulacji oznacza PCOS?
Nie. PCOS jest jedną z częstych przyczyn, ale anowulację mogą powodować również hiperprolaktynemia, choroby tarczycy, niedobór energii, choroby przysadki czy POI.
Czy test owulacyjny dodatni oznacza, że owulacja na pewno była?
Nie. Test wykrywa wzrost LH poprzedzający owulację, ale nie potwierdza bezpośrednio pęknięcia pęcherzyka. W niektórych zaburzeniach hormonalnych wyniki mogą być trudniejsze do interpretacji.
Czy progesteron potwierdza owulację?
Odpowiednio oznaczony progesteron może dostarczyć dowodu, że owulacja prawdopodobnie wystąpiła. Ważne jest jednak prawidłowe dobranie momentu pobrania do długości cyklu.
Czy przy braku owulacji można zajść w ciążę?
Jeżeli owulacja nie występuje w danym cyklu, naturalne zapłodnienie nie może w nim nastąpić. Przy nieregularnych owulacjach ciąża nadal jest jednak możliwa, a wiele przyczyn anowulacji można leczyć.
Czy zbyt dużo ćwiczeń może zahamować owulację?
Tak, szczególnie gdy intensywnemu treningowi towarzyszy niedostateczna podaż energii. Wtedy może dojść do zahamowania osi podwzgórze–przysadka–jajnik i zaniku owulacji.
Czy brak owulacji trzeba leczyć, jeśli nie planuję ciąży?
Taką sytuację warto przynajmniej zdiagnozować. Przewlekła anowulacja może mieć konsekwencje dla endometrium, kości lub zdrowia metabolicznego, zależnie od jej przyczyny. Leczenie nie zawsze oznacza indukcję owulacji.
Powiązane informacje
Endokrynologia ginekologiczna i rozrodczość
Konsultacje, diagnostyka hormonalna i dalsze postępowanie.
Przejdź do strony →PCOS – endokrynologia ginekologiczna
Objawy, diagnostyka i możliwości dalszego postępowania.
Przejdź do strony →Hiperprolaktynemia
Objawy, diagnostyka i możliwości dalszego postępowania.
Przejdź do strony →Umów konsultację we Wrocławiu
Jeżeli objawy wymagają diagnostyki hormonalnej lub dotyczą cyklu, owulacji albo płodności, pierwszym krokiem może być konsultacja ze specjalistą.
OMEGA Medical Clinics
ul. Traugutta 72/U2, 50-418 Wrocław
Rejestracja:
e-mail:
Umów wizytę u wybranego lekarza
Wybierz lekarza lub poznaj jego profil.
Nie widzisz wolnego terminu? Zadzwoń — pomożemy znaleźć dogodny termin.
Zadzwoń: 717 181 801OMEGA Medical Clinics · Wrocław
Umów wizytę
Skontaktuj się z rejestracją, aby ustalić termin konsultacji.