Endokrynologia ginekologiczna i rozrodczość • Wrocław
Zaburzenia owulacji oznaczają sytuację, w której komórka jajowa nie jest uwalniana regularnie albo owulacja nie występuje wcale. Taki cykl określa się jako bezowulacyjny. Problem może prowadzić do nieregularnych miesiączek, wydłużonych cykli, wtórnego braku miesiączki oraz trudności z zajściem w ciążę.
Cykle bezowulacyjne nie są jedną konkretną chorobą. Mogą występować między innymi w PCOS, hiperprolaktynemii, zaburzeniach tarczycy, przy niedoborze energii i bardzo intensywnym wysiłku, w chorobach przysadki oraz przy przedwczesnym wygasaniu czynności jajników.
Diagnostyka polega więc nie tylko na potwierdzeniu, że owulacja nie występuje, ale przede wszystkim na znalezieniu przyczyny. Zajmuje się tym między innymi ginekolog oraz specjalista z zakresu endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości.
Owulacja to uwolnienie dojrzałej komórki jajowej z pęcherzyka jajnikowego.
Prawidłowy przebieg wymaga współpracy:
Podwzgórze i przysadka wysyłają sygnały hormonalne regulujące wzrost pęcherzyka jajnikowego. W połowie cyklu wzrost stężenia LH wywołuje owulację.
Po owulacji powstaje ciałko żółte produkujące progesteron.
Jeżeli owulacja nie następuje, cykl określa się jako bezowulacyjny.
Tak.
Krwawienie nie zawsze oznacza, że w danym cyklu doszło do owulacji.
Przy przewlekłych zaburzeniach owulacji endometrium może być stymulowane przez estrogeny, a następnie złuszczać się nieregularnie.
Dlatego kobieta może mieć:
mimo braku prawidłowej owulacji.
Z kolei bardzo regularne cykle zwiększają prawdopodobieństwo owulacji, ale również nie dają stuprocentowej pewności w każdym pojedynczym cyklu.
Najbardziej typowe są zaburzenia miesiączkowania.
Mogą występować:
Problem może ujawnić się również jako trudność z zajściem w ciążę.
Dodatkowe objawy mogą wskazywać na możliwą przyczynę. Przykładowo nadmierne owłosienie może sugerować hiperandrogenizm, mlekotok – hiperprolaktynemię, a uderzenia gorąca u młodej kobiety – osłabienie funkcji jajników.
Przyczyn jest wiele.
Do najważniejszych należą:
Zaburzenia owulacji mogą mieć zatem zarówno podłoże jajnikowe, jak i centralne – związane z podwzgórzem i przysadką.
Konsultacja jest wskazana, gdy:
W przypadku planowania ciąży znane zaburzenia owulacji są powodem, aby nie odkładać diagnostyki tylko dlatego, że nie minął jeszcze rok starań. NICE zaleca wcześniejszą konsultację przy znanej klinicznej przyczynie potencjalnej niepłodności.
Diagnostyka zaczyna się od dokładnego wywiadu.
Lekarz może zapytać:
Następnie dobierane są badania odpowiadające najbardziej prawdopodobnym przyczynom.
Jedną z metod jest oznaczenie progesteronu w odpowiednim momencie cyklu.
Po owulacji powstaje ciałko żółte, które produkuje progesteron.
Wzrost jego stężenia może potwierdzić, że owulacja prawdopodobnie wystąpiła.
Moment pobrania powinien być dostosowany do długości cyklu, a nie automatycznie przypisany każdej kobiecie do jednego konkretnego dnia.
USG wykonywane w odpowiednich momentach cyklu może śledzić:
Monitoring może być szczególnie przydatny podczas leczenia zaburzeń owulacji.
Nie jest jednak potrzebny do rozpoznawania każdej pojedynczej nieregularnej miesiączki.
Leczenie zależy od przyczyny.
Może obejmować:
Nie każda pacjentka z zaburzeniami owulacji potrzebuje leków indukujących owulację.
Warto zanotować:
Jeżeli wcześniej wykonywano badania, warto zabrać:
Jeżeli celem konsultacji jest ciąża, warto podać, od jak dawna trwają starania.
Najczęściej regularne cykle sugerują prawidłową owulację, ale nie dają stuprocentowej pewności w każdym pojedynczym cyklu. Jeżeli istnieje konkretne wskazanie, owulację można potwierdzić odpowiednimi badaniami.
Tak. Przy cyklach bezowulacyjnych endometrium może okresowo się złuszczać i powodować krwawienie. Taki epizod nie musi być prawidłową miesiączką po owulacyjnym cyklu.
Nie. PCOS jest jedną z częstych przyczyn, ale anowulację mogą powodować również hiperprolaktynemia, choroby tarczycy, niedobór energii, choroby przysadki czy POI.
Nie. Test wykrywa wzrost LH poprzedzający owulację, ale nie potwierdza bezpośrednio pęknięcia pęcherzyka. W niektórych zaburzeniach hormonalnych wyniki mogą być trudniejsze do interpretacji.
Odpowiednio oznaczony progesteron może dostarczyć dowodu, że owulacja prawdopodobnie wystąpiła. Ważne jest jednak prawidłowe dobranie momentu pobrania do długości cyklu.
Jeżeli owulacja nie występuje w danym cyklu, naturalne zapłodnienie nie może w nim nastąpić. Przy nieregularnych owulacjach ciąża nadal jest jednak możliwa, a wiele przyczyn anowulacji można leczyć.
Tak, szczególnie gdy intensywnemu treningowi towarzyszy niedostateczna podaż energii. Wtedy może dojść do zahamowania osi podwzgórze–przysadka–jajnik i zaniku owulacji.
Taką sytuację warto przynajmniej zdiagnozować. Przewlekła anowulacja może mieć konsekwencje dla endometrium, kości lub zdrowia metabolicznego, zależnie od jej przyczyny. Leczenie nie zawsze oznacza indukcję owulacji.
Jeżeli objawy wymagają diagnostyki hormonalnej lub dotyczą cyklu, owulacji albo płodności, pierwszym krokiem może być konsultacja ze specjalistą.
OMEGA Medical Clinics
ul. Traugutta 72/U2, 50-418 Wrocław
Rejestracja: 717 181 801
e-mail: rejestracja2@omegamc.pl
Rejestracja On-line
Wybierz portal, przez który chcesz umówić wizytę.
