Endokrynologia ginekologiczna i rozrodczość • Wrocław
Menopauza oznacza ostatnią miesiączkę w życiu kobiety wynikającą z naturalnego wygasania czynności jajników. Rozpoznaje się ją po 12 kolejnych miesiącach bez miesiączki, jeżeli nie ma innej przyczyny zatrzymania krwawień.
Okres poprzedzający menopauzę, nazywany perimenopauzą lub okresem okołomenopauzalnym, może trwać kilka lat. W tym czasie stężenia hormonów stają się bardziej zmienne, owulacje występują nieregularnie, a długość i charakter cykli mogą się zmieniać.
Typowe objawy to uderzenia gorąca, nocne poty, zaburzenia snu, zmiany nastroju, suchość pochwy oraz nieregularne miesiączki. Nie wszystkie dolegliwości pojawiające się po 40. roku życia należy jednak automatycznie przypisywać menopauzie. Szczególnie nietypowe lub nasilone krwawienia wymagają osobnej oceny.
Menopauza jest naturalnym etapem życia związanym z wygasaniem aktywności pęcherzyków jajnikowych.
Wraz ze spadkiem funkcji jajników zmniejsza się produkcja estrogenów i progesteronu.
Owulacje stają się coraz rzadsze, aż ostatecznie ustają.
O menopauzie można mówić retrospektywnie, gdy przez 12 miesięcy nie wystąpiła miesiączka i brak jest innego wyjaśnienia.
Perimenopauza to okres przejściowy poprzedzający menopauzę i obejmujący pierwszą część czasu po ostatniej miesiączce.
W tym okresie cykle mogą:
Objawy hormonalne mogą rozpocząć się jeszcze wtedy, gdy kobieta nadal miesiączkuje.
Objawy są bardzo zróżnicowane.
Mogą obejmować:
Nie każda kobieta ma wszystkie te objawy.
U części okres okołomenopauzalny przebiega praktycznie bez dolegliwości.
Mogą być częścią perimenopauzy.
Wraz z nieregularną owulacją zmienia się długość cyklu i charakter krwawień.
Nie oznacza to jednak, że każde krwawienie można uznać za „hormonalne”.
Diagnostyki wymagają szczególnie:
Takie objawy mogą mieć wiele przyczyn, w tym polipy, mięśniaki, zaburzenia endometrium lub inne choroby ginekologiczne.
Podstawą jest wywiad.
Lekarz pyta między innymi:
Jeżeli rozważana jest HRT, znaczenie ma również indywidualna ocena przeciwwskazań i czynników ryzyka.
Hormonalna terapia menopauzalna – HRT/MHT – polega na uzupełnianiu hormonów, których produkcja zmniejsza się w okresie menopauzalnym.
Jej głównym celem jest leczenie uciążliwych objawów.
The Menopause Society uznaje terapię hormonalną za najskuteczniejsze leczenie:
Terapia pomaga również zapobiegać utracie masy kostnej w czasie jej stosowania.
Nie ma jednej odpowiedzi odpowiedniej dla wszystkich kobiet.
Bilans korzyści i ryzyka zależy między innymi od:
The Menopause Society wskazuje, że u większości zdrowych kobiet z uciążliwymi objawami, które mają mniej niż 60 lat lub są w ciągu około 10 lat od początku menopauzy, bilans korzyści i ryzyka terapii hormonalnej jest zwykle korzystny.
Nie oznacza to jednak, że HRT jest odpowiednia dla każdej pacjentki.
Spadek stężenia estrogenów może powodować trwałe zmiany w obrębie:
Objawy mogą obejmować:
Określa się je łącznie jako GSM – genitourinary syndrome of menopause, czyli zespół moczowo-płciowy menopauzy.
W przeciwieństwie do uderzeń gorąca objawy GSM często nie ustępują samoistnie i mogą z czasem się nasilać.
Tak.
Jeżeli HRT jest przeciwwskazana albo pacjentka nie chce jej stosować, istnieją metody niehormonalne.
The Menopause Society w stanowisku dotyczącym terapii niehormonalnych wskazuje między innymi na skuteczność wybranych:
Nie wszystkie dostępne suplementy mają natomiast potwierdzoną skuteczność.
Warto zanotować:
Warto przygotować również:
Jeżeli wcześniej wykonywano badania hormonalne lub ginekologiczne, warto zabrać ich wyniki.
Najczęściej nie. U kobiety w wieku 45 lat lub starszej z typowymi objawami i zmianą cyklu NICE zaleca rozpoznanie kliniczne bez rutynowego wykonywania badań hormonalnych. Badania są bardziej przydatne w sytuacjach nietypowych lub przy podejrzeniu wcześniejszego wygasania funkcji jajników.
W perimenopauzie – tak, ponieważ jest to okres poprzedzający ostatnią miesiączkę. Sama menopauza jest rozpoznawana dopiero po 12 kolejnych miesiącach bez krwawienia.
Nie. Nawet pojedyncze niewyjaśnione plamienie lub krwawienie po 12 miesiącach bez miesiączki powinno zostać zdiagnozowane.
Tak. Terapia hormonalna pozostaje najskuteczniejszym leczeniem menopauzalnych objawów naczynioruchowych. Nie jest jednak odpowiednia dla każdej kobiety i wymaga oceny indywidualnego bilansu korzyści i ryzyka.
Nie można tego ująć tak ogólnie. Ryzyko zależy od rodzaju terapii, wieku, czasu od menopauzy, chorób i innych czynników. U większości zdrowych kobiet z nasilonymi objawami rozpoczynających leczenie przed 60. rokiem życia lub blisko początku menopauzy bilans korzyści i ryzyka może być korzystny.
Jeżeli macica jest zachowana i estrogen jest stosowany ogólnoustrojowo, potrzebna jest ochrona endometrium za pomocą progestagenu. Po usunięciu macicy możliwa jest w wielu sytuacjach terapia samym estrogenem.
Dopochwowy estrogen jest stosowany przede wszystkim miejscowo i jego wchłanianie ogólnoustrojowe jest niewielkie. Dlatego profil leczenia różni się od ogólnoustrojowej HRT. W szczególnych sytuacjach, np. po hormonozależnym nowotworze, decyzję należy jednak omówić z lekarzem.
Nie. Owulacje w perimenopauzie mogą nadal występować, a standardowa terapia menopauzalna nie zapewnia skutecznej ochrony przed ciążą.
Jeżeli objawy wymagają diagnostyki hormonalnej lub dotyczą cyklu, owulacji albo płodności, pierwszym krokiem może być konsultacja ze specjalistą.
OMEGA Medical Clinics
ul. Traugutta 72/U2, 50-418 Wrocław
Rejestracja: 717 181 801
e-mail: rejestracja2@omegamc.pl
Rejestracja On-line
Wybierz portal, przez który chcesz umówić wizytę.
