Menopauza i zaburzenia hormonalne okresu okołomenopauzalnego – objawy, diagnostyka i leczenie

Menopauza oznacza ostatnią miesiączkę w życiu kobiety wynikającą z naturalnego wygasania czynności jajników. Rozpoznaje się ją po 12 kolejnych miesiącach bez miesiączki, jeżeli nie ma innej przyczyny zatrzymania krwawień.

Okres poprzedzający menopauzę, nazywany perimenopauzą lub okresem okołomenopauzalnym, może trwać kilka lat. W tym czasie stężenia hormonów stają się bardziej zmienne, owulacje występują nieregularnie, a długość i charakter cykli mogą się zmieniać.

Typowe objawy to uderzenia gorąca, nocne poty, zaburzenia snu, zmiany nastroju, suchość pochwy oraz nieregularne miesiączki. Nie wszystkie dolegliwości pojawiające się po 40. roku życia należy jednak automatycznie przypisywać menopauzie. Szczególnie nietypowe lub nasilone krwawienia wymagają osobnej oceny.

Sprawdź konsultacje z zakresu endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości we Wrocławiu.

Perimenopauza to okres przejściowy poprzedzający menopauzę i obejmujący pierwszą część czasu po ostatniej miesiączce.

W tym okresie cykle mogą:

• skracać się
• wydłużać się
• występować nieregularnie
• czasami zanikać na kilka miesięcy, a następnie ponownie się pojawiać.

Objawy hormonalne mogą rozpocząć się jeszcze wtedy, gdy kobieta nadal miesiączkuje.

Mogą być częścią perimenopauzy.

Wraz z nieregularną owulacją zmienia się długość cyklu i charakter krwawień.

Nie oznacza to jednak, że każde krwawienie można uznać za „hormonalne”.

Diagnostyki wymagają szczególnie:

• bardzo obfite krwawienia
• krwawienia trwające znacznie dłużej niż wcześniej
• krwawienia między miesiączkami
• krwawienia po współżyciu
• krwawienie po 12 miesiącach bez miesiączki.

Takie objawy mogą mieć wiele przyczyn, w tym polipy, mięśniaki, zaburzenia endometrium lub inne choroby ginekologiczne.

Hormonalna terapia menopauzalna – HRT/MHT – polega na uzupełnianiu hormonów, których produkcja zmniejsza się w okresie menopauzalnym.

Jej głównym celem jest leczenie uciążliwych objawów.

The Menopause Society uznaje terapię hormonalną za najskuteczniejsze leczenie:

• uderzeń gorąca
• nocnych potów
• innych objawów naczynioruchowych.

Terapia pomaga również zapobiegać utracie masy kostnej w czasie jej stosowania.

Spadek stężenia estrogenów może powodować trwałe zmiany w obrębie:

• pochwy
• sromu
• cewki moczowej
• pęcherza.

Objawy mogą obejmować:

• suchość pochwy
• pieczenie
• ból podczas współżycia
• podrażnienie
• nawracające dolegliwości ze strony układu moczowego.

Określa się je łącznie jako GSM – genitourinary syndrome of menopause, czyli zespół moczowo-płciowy menopauzy.

W przeciwieństwie do uderzeń gorąca objawy GSM często nie ustępują samoistnie i mogą z czasem się nasilać.

Warto zanotować:

• kiedy wystąpiła ostatnia miesiączka
• jak zmieniły się cykle
• czy występują uderzenia gorąca
• jak wygląda sen
• czy występuje suchość pochwy lub ból podczas współżycia
• czy występują nietypowe krwawienia.

Warto przygotować również:

• listę leków i suplementów
• informacje o przebytych chorobach
• informacje o zakrzepicy, chorobach serca i nowotworach
• historię chorób w rodzinie.

Jeżeli wcześniej wykonywano badania hormonalne lub ginekologiczne, warto zabrać ich wyniki.