Polipy nosa – kiedy potrzebna jest diagnostyka?
Polipy nosa to miękkie, niezłośliwe zmiany błony śluzowej nosa i zatok przynosowych, które najczęściej powstają w przebiegu przewlekłego stanu zapalnego. Mogą stopniowo wypełniać jamę nosa, powodując przewlekłą niedrożność, osłabienie lub utratę węchu, wydzielinę oraz uczucie stałego „zatkania nosa”.
Polipy bardzo często współistnieją z przewlekłym zapaleniem nosa i zatok przynosowych. W takim przypadku mówi się o przewlekłym zapaleniu nosa i zatok z polipami nosa – CRSwNP. Jest to jedna z głównych postaci przewlekłego zapalenia zatok wyróżnianych w europejskich wytycznych EPOS.
Nie każdy polip wymaga operacji. Podstawą leczenia jest zwykle terapia przeciwzapalna, przede wszystkim donosowymi glikokortykosteroidami. Przy cięższej lub nawrotowej chorobie można rozważać leczenie operacyjne, a u odpowiednio dobranych pacjentów z ciężką CRSwNP również leczenie biologiczne.
Sprawdź konsultacje laryngologiczne we Wrocławiu.
Czym są polipy nosa?
Polipy to uwypuklenia zmienionej zapalnie błony śluzowej.
Najczęściej:
- są miękkie
- mają jasnoszarą lub półprzezroczystą powierzchnię
- nie są bolesne przy dotyku
- mogą występować obustronnie
- mogą mieć różną wielkość.
Duże polipy mogą wypełniać znaczną część jam nosa i praktycznie uniemożliwiać prawidłowe oddychanie przez nos.
Czy polipy nosa są nowotworem?
Typowe obustronne polipy zapalne nie są nowotworem złośliwym.
Nie oznacza to jednak, że każdą zmianę w jamie nosa można bez badania nazwać polipem.
Szczególnej uwagi wymagają zmiany:
- jednostronne
- twarde
- łatwo krwawiące
- szybko rosnące
- powodujące nietypowy ból
- prowadzące do deformacji okolicy nosa lub twarzy.
Taki obraz wymaga dokładnej diagnostyki.
Jakie są objawy polipów nosa?
Najczęściej występują:
- przewlekłe zatkanie nosa
- trudność w oddychaniu przez nos
- osłabienie węchu
- całkowita utrata węchu
- przewlekła wydzielina
- spływanie wydzieliny do gardła.
Mogą również pojawiać się:
- chrapanie
- oddychanie przez usta
- zaburzenia snu
- gorsze odczuwanie smaku
- uczucie rozpierania w obrębie twarzy.
Nasilenie objawów zależy między innymi od wielkości i lokalizacji zmian oraz stopnia zapalenia błony śluzowej.
Czy polipy zawsze zatykają obie strony nosa?
Często są obustronne, szczególnie w typowym CRSwNP.
Objawy nie muszą jednak być identyczne po obu stronach.
Wyraźnie jednostronny polip lub jednostronna niedrożność wymagają bardziej szczegółowej oceny, ponieważ mogą mieć inną przyczynę niż typowa obustronna przewlekła polipowatość zapalna.
Dlaczego przy polipach zanika węch?
Węch może pogarszać się z kilku powodów.
Polipy i obrzęk błony śluzowej mogą mechanicznie ograniczać dostęp powietrza do okolicy węchowej.
Znaczenie ma również sam przewlekły proces zapalny.
Dlatego pacjent może zauważyć:
- stopniowe osłabienie węchu
- okresową poprawę i pogorszenie
- całkowitą anosmię.
EPOS uwzględnia znaczną utratę węchu jako jeden z istotnych elementów oceny ciężkości CRSwNP.
Czy przez polipy pogarsza się smak?
Może się tak wydawać.
Znaczna część odbierania aromatu jedzenia zależy od prawidłowego węchu.
Przy jego utracie pacjent nadal może rozpoznawać podstawowe smaki, ale potrawy stają się:
- mniej aromatyczne
- „płaskie”
- pozornie pozbawione smaku.
Czy polipy mogą powodować ból?
Same typowe polipy są zazwyczaj bezbolesne.
Pacjent może natomiast odczuwać:
- rozpieranie
- ucisk
- dyskomfort
związane z przewlekłym zapaleniem nosa i zatok.
Silny jednostronny ból nie powinien być automatycznie tłumaczony zwykłymi polipami i wymaga oceny innej możliwej przyczyny.
Czy polipy powodują ból głowy?
Mogą współistnieć z uczuciem ucisku w obrębie twarzy, ale sam przewlekły ból głowy nie jest charakterystyczny wyłącznie dla polipów.
Migrena i inne pierwotne bóle głowy są często błędnie przypisywane „zatokom”.
Dlatego ból głowy powinien być oceniany w połączeniu z pozostałymi objawami.
Co powoduje powstawanie polipów?
Polipy są związane przede wszystkim z przewlekłym stanem zapalnym błony śluzowej.
Nie można wskazać jednej przyczyny odpowiedzialnej za wszystkie przypadki.
EPOS podkreśla, że CRSwNP jest zróżnicowaną chorobą, w której mogą występować różne mechanizmy immunologiczne i tak zwane endotypy zapalenia.
U wielu pacjentów dominujące znaczenie ma zapalenie typu 2.
Co oznacza zapalenie typu 2?
Jest to określony rodzaj odpowiedzi immunologicznej, w której uczestniczą między innymi:
- eozynofile
- określone cytokiny
- przeciwciała IgE.
Ten mechanizm często występuje u pacjentów z:
- polipami nosa
- astmą
- niektórymi innymi chorobami zapalnymi dróg oddechowych.
Ma to znaczenie między innymi przy kwalifikacji części pacjentów do terapii biologicznych.
Najczęstsze pytania
Czy polipy nosa są rakiem?
Typowe obustronne polipy zapalne są zmianami łagodnymi. Jednostronna lub nietypowa masa w nosie wymaga jednak dokładniejszej diagnostyki i czasami badania histopatologicznego.
Czy polipy można wyleczyć bez operacji?
Tak, u części pacjentów leczenie przeciwzapalne pozwala znacząco zmniejszyć objawy i wielkość polipów. Podstawową metodą są donosowe glikokortykosteroidy. Operację rozważa się przy niedostatecznej kontroli choroby.
Czy polipy powodują utratę węchu?
Bardzo często. Zaburzenia węchu są jednym z charakterystycznych objawów CRSwNP i mogą znacznie wpływać na jakość życia.
Czy polipy odrastają po operacji?
Mogą. CRSwNP jest chorobą przewlekłą, dlatego także po zabiegu może być potrzebne dalsze leczenie przeciwzapalne i kontrola laryngologiczna.
Czy antybiotyk leczy polipy?
Nie. Antybiotyk nie jest standardową metodą zmniejszania polipów. Polipowatość jest przede wszystkim związana z przewlekłym procesem zapalnym.
Czy steryd do nosa można stosować przez dłuższy czas?
Donosowe glikokortykosteroidy są podstawowym elementem długoterminowego leczenia CRSwNP. Sposób i długość stosowania powinny być zgodne z zaleceniami dla konkretnego preparatu i sytuacji klinicznej.
Kto może dostać leczenie biologiczne?
Nie każdy pacjent z polipem. Leki biologiczne są przeznaczone przede wszystkim dla odpowiednio zakwalifikowanych chorych z ciężką, słabo kontrolowaną CRSwNP, szczególnie przy zapaleniu typu 2, ciężkiej utracie węchu, potrzebie steroidów ogólnych, astmie lub znacznym pogorszeniu jakości życia.
Czy jednostronny polip jest niebezpieczny?
Nie musi być, ale wymaga dokładniejszej oceny niż typowa obustronna polipowatość. Szczególnie ważne są towarzyszące krwawienie, ból, szybki wzrost albo inne nietypowe objawy.