Przewlekła niedrożność nosa – kiedy przyczyną jest przegroda?
Przewlekła niedrożność nosa może powodować trudności w oddychaniu, konieczność oddychania przez usta, pogorszenie snu, suchość gardła i uczucie stałego „zatkania”. Jedną z możliwych przyczyn jest skrzywienie przegrody nosa, ale nie jest ono jedynym wyjaśnieniem takich objawów.
Niedrożność może wynikać również z przerostu małżowin nosowych, alergicznego lub niealergicznego nieżytu nosa, polipów, przewlekłego zapalenia zatok, przewlekłego stosowania niektórych kropli obkurczających nos albo innych zmian anatomicznych. U jednej osoby może jednocześnie występować kilka przyczyn.
Dlatego samo stwierdzenie w badaniu, że przegroda jest skrzywiona, nie oznacza jeszcze konieczności operacji. Kluczowe jest ustalenie, czy deformacja rzeczywiście odpowiada za dolegliwości pacjenta i czy współistnieją inne możliwe przyczyny niedrożności.
Sprawdź konsultacje laryngologiczne we Wrocławiu.
Czym jest przegroda nosa?
Przegroda nosa dzieli jamę nosa na prawą i lewą stronę.
Składa się z:
- części chrzęstnej
- części kostnej
- pokrywającej je błony śluzowej.
Idealnie prosta przegroda nie jest konieczna do prawidłowego oddychania.
U bardzo wielu osób występują mniejsze lub większe odchylenia, które nie powodują żadnych dolegliwości.
Problem pojawia się wtedy, gdy deformacja istotnie ogranicza przepływ powietrza lub przyczynia się do innych objawów.
Co oznacza skrzywienie przegrody nosa?
Skrzywienie oznacza, że część przegrody jest przesunięta na jedną stronę lub ma nieprawidłowy kształt.
Może występować:
- łukowate odchylenie
- ostroga kostna
- nierówność chrząstki
- złożona deformacja obejmująca kilka odcinków.
Skrzywienie może być niewielkie i bezobjawowe albo wyraźnie utrudniać przepływ powietrza.
Czy skrzywiona przegroda jest częsta?
Tak.
Mniejsze odchylenia przegrody są bardzo częste.
Nie oznacza to jednak, że każdą osobę ze skrzywieniem trzeba leczyć.
Decyzja zależy przede wszystkim od:
- objawów
- stopnia niedrożności
- badania nosa
- innych współistniejących przyczyn.
Jakie są objawy skrzywionej przegrody?
Najbardziej typowym objawem jest utrudnione oddychanie przez nos.
Może być:
- jednostronne
- wyraźniejsze po jednej stronie
- czasami odczuwane po obu stronach.
Mogą pojawić się również:
- oddychanie przez usta
- suchość w ustach i gardle
- gorszy sen
- chrapanie
- uczucie ciągłego zatkania nosa
- ograniczenie tolerancji wysiłku przy oddychaniu przez nos.
Nie wszystkie te objawy muszą wynikać wyłącznie z przegrody.
Dlaczego przy skrzywionej przegrodzie czasem zatkane są obie strony?
Może się wydawać, że skoro przegroda jest odchylona w jedną stronę, niedrożna powinna być tylko ta połowa nosa.
W praktyce po szerszej stronie może występować powiększenie małżowiny nosowej dolnej.
Dodatkowo wielkość małżowin naturalnie zmienia się w ciągu dnia.
Dlatego pacjent może odczuwać niedrożność:
- raz bardziej po jednej stronie
- raz po drugiej
- czasami obustronnie.
Co to są małżowiny nosowe?
Małżowiny są prawidłowymi strukturami znajdującymi się na bocznych ścianach nosa.
Pokrywa je błona śluzowa.
Pomagają między innymi:
- ogrzewać powietrze
- nawilżać je
- oczyszczać.
Szczególnie małżowiny dolne mogą zwiększać swoją objętość pod wpływem:
- alergii
- infekcji
- czynników drażniących
- fizjologicznego cyklu nosowego.
Jeżeli pozostają znacznie powiększone, mogą współtworzyć przewlekłą niedrożność.
Co to jest cykl nosowy?
U zdrowej osoby przepływ powietrza przez prawą i lewą stronę nosa naturalnie się zmienia.
Co pewien czas jedna strona może być nieco bardziej obrzęknięta, a druga bardziej drożna.
Następnie sytuacja się odwraca.
To normalne zjawisko nazywane cyklem nosowym.
Przy wyraźnym skrzywieniu przegrody albo przeroście małżowin naturalne zmiany mogą być jednak znacznie bardziej odczuwalne.
Czy jeśli nos zatyka się raz z jednej, raz z drugiej strony, to winna jest przegroda?
Niekoniecznie.
Taki obraz może sugerować duży udział:
- małżowin nosowych
- nieżytu nosa
- cyklu nosowego.
Przy typowo mechanicznej niedrożności wynikającej z dużego skrzywienia często jedna strona jest stale wyraźnie gorsza.
Nie jest to jednak zasada absolutna.
Czy alergia może powodować przewlekłe zatkanie nosa?
Tak.
Alergiczny nieżyt nosa może powodować:
- obrzęk błony śluzowej
- niedrożność nosa
- wodnistą wydzielinę
- kichanie
- świąd nosa
- łzawienie oczu.
Jeżeli objawy nasilają się sezonowo albo po kontakcie z określonym alergenem, trzeba rozważyć przyczynę alergiczną.
Skrzywienie przegrody i alergia mogą występować jednocześnie.
Czy steryd donosowy wyprostuje przegrodę?
Nie.
Leki donosowe nie zmieniają kształtu chrząstki ani kości.
Mogą jednak zmniejszać:
- obrzęk błony śluzowej
- przerost tkanek miękkich
- objawy nieżytu nosa.
Dlatego osoba mająca jednocześnie skrzywienie przegrody i obrzęk małżowin może odczuć poprawę po prawidłowym leczeniu zachowawczym, mimo że sama przegroda pozostaje skrzywiona.
Najczęstsze pytania
Czy każdą skrzywioną przegrodę trzeba operować?
Nie. Skrzywienie jest częste także u osób bez objawów. Septoplastykę rozważa się przede wszystkim wtedy, gdy deformacja rzeczywiście powoduje istotną niedrożność i wpływa na funkcjonowanie.
Czy spray do nosa może wyprostować przegrodę?
Nie. Może zmniejszyć obrzęk błony śluzowej i małżowin, ale nie zmienia kształtu chrząstki ani kości.
Czy skrzywiona przegroda może zatykać obie strony nosa?
Tak. Deformacja może współistnieć z powiększeniem małżowin, a naturalny cykl nosowy dodatkowo zmienia odczuwanie drożności.
Czy do rozpoznania potrzebna jest tomografia?
Zwykle nie przy izolowanym skrzywieniu. Podstawą jest wywiad i badanie laryngologiczne. TK ma większe znaczenie przy podejrzeniu chorób zatok lub innych zmian.
Czy septoplastyka poprawia oddychanie?
U dobrze zakwalifikowanych pacjentów tak. Duże randomizowane badanie NAIROS wykazało większą poprawę objawów po septoplastyce niż po leczeniu samym steroidem donosowym i solą u dorosłych z co najmniej umiarkowaną niedrożnością związaną ze skrzywieniem.
Czy septoplastyka zmienia wygląd nosa?
Typowa septoplastyka jest operacją funkcjonalną wewnętrznej przegrody i nie służy estetycznej zmianie zewnętrznego kształtu. Przy bardziej złożonych deformacjach może być potrzebny inny zakres operacji.
Czy operacja przegrody leczy chrapanie?
Nie można tego zagwarantować. Poprawa oddychania przez nos może być korzystna, ale chrapanie może powstawać na innych poziomach dróg oddechowych.
Czy po operacji nos może nadal być zatkany?
Tak. Niedrożność może mieć więcej niż jedną przyczynę, np. alergię, przerost małżowin, polipy albo inne zwężenie. Dlatego przed zabiegiem tak ważne jest ustalenie całego mechanizmu objawów.